DOMINICI COTUNNII
PHIL. ET MED. DOCT.
DE ISCHIADE
NERVOSA
COMMENTARIUS
Domenico Cotugno
Libcrtas, qua fera tnmen refpn.it inertem,
Refpcxit temen, & hngo pbft tempore ventt.
Virgilivs fiucol. EcI.I.
ILLVSTRISSIMIS atqte EXCELLET.TISSIMIS
V I R I S
M A G N I NBAPOLITANt
INCVRABILIVM NOSOCOMII MODKRATORIBVS
ANGELO marchioni d e CAVALC ANTIBVS ,
Equiti CotifL-mino , Regii Camera: Sammaria: Loturn-
tcnenti , Nofocomii Protcdori Delegno .
LEONARDO de TOCCO , Hifpanurum Magnati pri-
rn.r Cbflis , Equiii Divi Januarii, Montismileiii Prin-
cipi &c. &c.
JOANNI PIGNONO r> e CARRECTO P.tricic.
Neapolitana .
CAROLO PAVLETTO Regis Confiliariti .
HORATIO GVIDOTTO CiulTarum Pairon».
MARCO TVRRIO,
JOSEPHO CALIPHANO.
DOMINICVS COTVNNTVS
CJB nonnullas baberem obferva-
ciones^ tn boc Vejiro pcraSlas
Incurabilium Vatctudinario , ad
illam- ijcbiadem pertinentes ,
qux fteviffima omnium , & frequentijfima
nervis pcvtinaciter 'tnhxrefcit ; conftitui miper
MO-
MODERATORES AMPIISSIMI , dunt
parumperme fubtraberem conjiderationi ma-
lorum , quit boc tpfo tot per menfes vidi-
tnus anno , eas omaes in ordinem digerere,
vt libro complexas aliquando evulgarem .
Etenim twnnihil utiles bominum generi ef-
fe pojfe -videbantur , & orit cauffas quxre-
bamus in litteris avidijfime . J^uumque ho-
ris aliquot fubfecivts eas tandem ordinaf-
fem , conftituiffemque in pr<efens 'muulga-
re , nolui committere ut opus proxima f<e-
tura natum quidem apud me , fed domi
Veftra , Vobis infciis , nullifque patrits
infigmbus decoratum in publicum extret ,
Sum namque non mediocriter veritus ne
bomines ingenio leves , & alienis ope-
ribus detrahendis intenti , quorum ubique
gentium copia non deeft , iliud ex facili
optnarentur ,non curaffe me ut de illa Vos
cognofceretis , quafi parum autloritaiis , &
ornamenti habere poffet a Vobis . £h*o crimi-
ne nullum, puto , de me poffe abjurdius cogita-
ri,neque hoc tempore gravius altttd mihi pof-
fet affingi . £hii enim inter maximas ratio-
nes,quibus potijftme fum permotus , ut hu-
jus opujculi editionem quodammodo fejlina-
reiw,
vem , illam babui pr&ripuam , atque adbuc
pr& me fero , quod ita longe peroptatam Vot
publice alloquendi honeflam occafwnem mi-
bi compararem , principi frutlu laboris met
turpi ifta caiumnia privarer omnino. Ete-
nim quibus fentio me effe devinElum im-
mortalibus beneficiis , habendus -videar in-
gratijftmus fi, quam referre nullo modo pof-
fim } publice faltem gratiam non enitar ha-
bere . Probe fciltcet reminifcar ex qua
tempore Medtci munus in boc Veftro No-
focomio mihi decreviftis / nimirum per hos
integros decem 'annos j nullam de me Vos
bene merendi prateriviffe occajionem . In
primis autem memini y (s~ tantis voluntatts
in me veftra mecum vtvet memoria fem-
piterna ; mibi Vos tertium vix agenti fu-
pra viceftmum annum graviffimam provm-
ciam ultro demandaffe , ut fctlicet m hac
Veftra Regia Academia feieBiffimos j4do-
lefcentes m re Chirurgica erudirem , cu-
jus potiffimum facultatis fiudio in hoc
Veftrum Nofocomium confluunt numcrofifft-
mi. £hod munus cum nemini . ante me ni-
fi dotlrina pmceilenti fuerit a Vobis fa-
pientijftme creditum , curnque meo tempove
com-
competentibus Claris Viris fit denegatum ,
mihi datum pene cpbebo , fatis ofiendit
quantum Vos medtocritati mea , non qm-
dent ingenj , quod femper fenfi perexiguum^
fed diligentice & feduliiatis , in quibus cer-
te conor nemini concedere , jam pridem tri~
bueritis. Cut Vefiro perbenigrw de me ju-
dicio an pro vtrtbus refpondere femper ftm
connifus , non adeo mea fide Vobis profite-
bor , ut non fimul eos omnes exdtare pvf-
fm tefies ejus rei peridoneos , quotqugt mihi
five Nofocomii , five extemi adolefcentes
frcelegenti affueve . Confiat enhn inter
omnes , qui per hos feptem fere annos
partim publice privatimque docentcm me
audiverunt , partim in illis , quas frequen-
tes habui, Chirnrgicis , jinatomicifque diffe-
ilionibus demonfirariti afiitere , quaiito
femper opere in his contenderim, itt Jldole-
fcentium fiudia promoverentur . Et quam-
quam fuerint non obfcura , neque , in tsn~
ta vigilantia Vcfira,Vobis ignota ifia qua-
Itslibet dtiigentiie documcnta , ea tamen
fcepe optavi publico etiam aliquo monumen-
to tanquam ipftfmet Vefiris oculis fubjice-
re . Non enim facile dixero quanto fiudio
adhuc-
adbucufque flagraverim effkere «t VobtS *■
periijftme conjiaret conari me quantis vm-
bus poffern ( utinam tanits, qv* voluntatem
Veftram , atque muneris dignitatem exa-
quarent ) ne expeilatio de me Vefira Vos
omnino fefelliffe videretur. Jtqui bacfuit
ratio pracipua cur mter fummas temporis
angvfiias , aliafque longe difficiilimas occu-
pationes tn edendum boc opus nunc patiffi-.
mum incubuerim ; quod etft maximam par-
tem ad Medicum pertineat, non pauca ta-
men habet ad jinatomen , ipfamque meden-
di artem pertinentia , qu<e Cbirurgum vel
ornent vel perficiant. . ltaque Vbt, VRlE-
STANTISSIMI VIRI , quibus ob maxima
in me merita ,facrum boc opus, dicatumque
volo ; }i vacat hter maximas illas curas^
quibus ad publicam utilitatem difiinemini ,
oculos ad bac parva convertere , tanquam
grati animi fignum hoc munufculum fpeBa-
tote , frontem ei ferenam ofiendite , tutela
Vefira 6* patrocinio ornate . Sk ei pcr
Vos,ve\uti date aublo , pretium accedet^au-
Eloritas , & ornamentum ; fiabitaue mei
erga Vos animi , Vefirorumque erga me
benefaUarum monumentum femphernum .
Dum-
Dumque tot aiia Veftra egregia opera^ pu-
biicum fcilicet magnificemijfimum Sepui-
cbretum longe ab Vrbis mccniis , divino
quodam inftinilu^nuper a Vobis extrublum;
follicite per Vos multipiicata , diligenter-
que inftrucla & inftituta , m nupera mor-
bi ftrage <egrotantium Clauftra ; in fumma
illa annonx caritaie mire fervatum boc il-
luftre Nofocomium , quantum prudentia , &
ntgilantta prceceliatis mirifice priedicant ■
boc meum qualecumque ingenii opus quam
fit Veftra in bonas iitteras^ medkafque in
primis dtfcipiinas^ egregia -voiuntas notum
omnibus efficiet . Ita Vos DEVS , EX-
CELLENtissimi viri , fingulos in pu-
blicam utiiitatem fervet diutiffime incolu-
mes , & jubeat univerfos huic Nofocomio ,
quod mirabtit prudentia moderamini , diu-
ttus prafidere , ut fub quorum tutela ccc-
pit mirifice fplendefcere , perfeBum cuimen
dignitatis acquirat .
Neapoli quarto Calendas Decembris
MDCCLXIV.
DigitizGd ByGoogll
CAPITUM SUMMA
Ad 111. Swietenum prafatii
I. 1 Schiidis definilio , & ely-
. JEchiadi
II. Gencn' irchiadii duoiio
IIL™AmXTrcViidii r p(
dim , uitiei , & poflicn
rriufquc dcrcripti-
IV. Ncivur» ilch
X. S.:r...i t !:su (1 h Jlri .
XI, Cbi no fj.
ouo:r.(eni jOtl |*IVIC(
XI * Qcooied* oonli pet
>IU A" hiC fp.s» Ll
rnuodom utowD..
XIV. Spna bcwit 01
JCVir. Sie
X ■' J 1 1 . h:
XIX. PeSotis ctiirn vap
XX. Kont uoico Apon
XXIII. NonerieiEofidenaumei-
mTo ' Vi po ri bii oftiadBBt.
XXIV. Spin* vapoiil llioui pot-
lio netvos fpinam egieifos pa-
tefi comitiii.
XXV. Non ciut umen mip.inis
poruit hutnnr cffe , qilcm i
nini. MiLFlCHIiJ!. eipeiTir.
XXVI. Erat illc humoi ih a-
reriis.qim humnicm cshilant
.. in iffl.iidico iieivu cLl ,
XXVlTl.Et in irSiindicij nctvi.
vaginic ot> nmpliiuiiincm ci
XXIX. Tum criam oh levem ,
quam hibcnr mufcuioiuni sp-
3
COMMENTARII
DE ISCHIADE NERVOSA
AD VIRVM AMPLISSIMVM
GERARDVM L. B. van SWIETEN
C^ESARIS ARCHIATRVM
PRMFATIO.
dium fabricat corporis humani , a
fumma urilitas folet ad cogno-
fcendos , medendofque morbos dimana-
te , fedulo ii omncs colerent , qui-ra-
tionali medicina: nomina dederunt j &
i potius prxjudiciis , vel defidia , diftraJti , levia
plerique , aut remota ab ufu , peririaque medendi ,
ftudia fequerentur ; jn tanto Rationalium Medicorura
numero , non tam frcquenter dcfiderari videremus ,
GERARDE SWIETENE Vir Ampliffime , reflam
illam , quam ceteroquin jaftitant , medendi rationem.
Ar praientium temporum ea eft conditio , ur ftudia
potius fpeciofa , variamque doflrinam vulgo redo-
lcntia, Medieorum plurimi feflentur ; ftudium vcro
corporis humani vix" pauciflimi excolanr : & ," quod
turpius eft. , omnifcii quidam , fi Diis placci , Medici,
modo toram , quanra eft , fpernunt Anatomen , modo
ejus fubiilitates vanitatii accufant. Quorura ego di-
£ta etfi non tam cenfeam reprimcnda , quam potius
viriliter derpe£tanda"; homini tamen ingenuo ne mul-
tum invalefcaut annitendum exiftimo . Vcrendura
A i eft
4 Pr £ F A Tl O.
eft enim ne libere in vulgus pemoxia: voces diu
vagatai, ex alicno filentio auftoriiacem fibi vindi-
cent, ac Adolefceniium animos , fuapte naiura labo-
rem abhorrcntes , in primis infkiant , nafcentiaque Rei-
publica; prafidia damno pcrdani irreparabili . Quam
ob rem in honore , ac laude femper habui fcripia
Virorum praiitantiffimorum , qui Anatomes fludii utili-
tatcm fummam ,paremque neceffiiarcm ad rcSe mcden-
dum piieftiterc. Quod utinam & fiepius elfet faclum,
& argumcntis adhuc proharetur non difficilibus , ne-
quc altc peiitii, fcd , quantum fieti poffir , obviis, & a
quotidiana medendi ejtperientia non remotis . Vim
cnim ad' perfuadendum fub oculis pofita magnam ha.
bens exempla , ut quz moveant animum dum do-
ccnt . Accidir igitur opportune ut , quam dedir A-
natomc, morbi frequentis , ac obftinati ,ifcbiadii neroo-
/* curandi methodum.habcrcm , aptam ad oRendendum
CjUam in iplis etiam pertinacibus morbis , & jam fcre
infanabilibus, ad feliciier medendum fcienria Corporis
juvet. Qua de re, cum, inter permplcftas Clinices
potiffimum occupationes , animum taniifpcr avocare
nupcrtime peroptarem , ut aliquid potui temporic
anxius fuffurari , Tecum agere volui , Dofiiffimc
SWIETENE, brevi.ut cemis, commentariolo ,
nec multum tua tempora inutiliter moraturo . Vt
dum Adolefcentes exemplo non levi ad Anatomen
incito , eoque ex fludio fummas ad medendum iis
fpondeo utilitates , Te memoratum habeant Medi-
cum Sapicntiffimum , in quo cernant illuftrc exem-
plar fummat anis peritia: , profefls in primis ab
cximia notitia corporis humani.
DE
Digitized b/Cooglc
ISCHIADE NERVOSA
COMME NTAR I VS.
> Medicis ell notum , duloreni
-. : ~ , qui iaro ucracr.quc
, Izpius outem altemtrarr , e
nc anieuii cum femore pretien.
I^BKSJ uit , fic ut claudom fuu ex larere
a-,;ri](jLtem etfkiat, •fihiadtm nomirtari . Quam vo-
cem ocigin» grarcam, atque a prir.cijre ipfa morbi fe-
de peiicam ; eoxa cnim Gtxcit it^ish c.T difla ,
Juhitu an aoie Plinii majoris cempor; Latium a-
dopMtit (o). Quamquara enim iftUacei Cato me-
moret (4) , Celsvs tamen , latinofucfl nomiDum ,
qua> fuis temponbus cflcot mocbis (cibuia , cenuic
perdiligens, cum femel, & iterum iftbiadem memtj-
raret , tot* dolenm maluit tfcpellace (c) .
ll. Isch;adis autem fpecies varia: func, ob
varias coxa* parces, quas liolor infisiit : ca>quc omnes,
ccfi mioui, ac par efTet, adhuc a Medicis ■}.::•■.
videantur , qula propriis tamen ihacafteribus siigou-
A 3 fci
M Hiftor.Nit.lib.XXVII. e.c. CO De rt Mcdicc Lib. II. ei,t.
[*> De re Ruflic» e.p.CIXIIl. VIII. Lib. [V. eip, XXII.
6
DeIschiade Nekvosa
fci poffunt , & propriam lingula; curationcm expo.
ftulant , iunt fedulo diflinguendie. Dux igiturfum-
m poifunt iichiadis fpecies conftitui: altera in qua
dolor fixus in coxa ulterius non excurrir ; altera ve-
ro in qua fubjefium iajfar coxa; pedem , concinuo
traflu prapagatus,atiingit. Priorl , quamquam fcdej
eoxa; affefta non una fempcr ?ademque fir , neque
fcmpcr eadem caufla doloris ■ quia tamen circa co-
XX articulum verfatur , anbritictc ifcbiadit nomen
refte inditum puto : alteri , tjuod femper fedeat in
nervis coxam tranfcendentibus , ptfi aliquihus vera,
uti Prospeho MaVtiano (d), aliis , ui Rtolano,
( e ) mtba ifchias dicla fit , a propria ramen fede ,
nervofa ifcbindis nomcn fortaiTe convenerit,
itl. De arthririca vero ifcb,iad,e nobis in prat-
fcns nulla erit quzftio . Sciraus enim praltantilfi,-
mos Viros nihil eorum, qusc ad varias ejus cauffas,
variafque fedes periineant , jnta&um reliquiffe .
Quqs inter III. Morgacnvm (/} , & Cl. Virum
Antonjvm de Haen (g),prima laude dignos no-
ininabo . Dicam tantum de nervofa, cujus m»xima=
res laient adhuc m pbfcuro . Sunt autem ncrvoilt
ifchiadis fpecics duz. Altera enim fixuni dolorem ha-
bet in coxa , praicipue poft majorem femoris tro.
chanterem , qui (urfum ad os facrum, deorfum , per
exrerius femoris laius, ad poplitem ufque vim iuam
Mtendir : raro hic autem in poplite ddlor delipit ,
fed fere femper a poplire , per capiris fibula; exteriora
declinans, in priorem defeendii cruris partcm , quarn
fecundum exterius latus fpina; ribia: anterioris percur-
rcns , antc mallcolum extcriorem , in dorfum pedis
tandcm
00 In HIPPQCRAT!'! Llbrwri (/) De Sedlb. & Cauffii nrarb.
dc AffcHianibuj , fta. II. pir Aniromtn indicitis
vtrf. * «: p. m. t<«. Lib. IV.F.p.LVII.
(.) F,Tf,i,:J. A-.ji:;,,!. Lib. V, (w) Bitbsb Mtdmdi Lib. IV,
wp. III. IV.
DigitizGd byGoogle
tandem definit . Altera vcro fpeciei fixum dolorem
in inguine oflendit , qui per imeriorera femoris , ac
furar , partem propagatur. Friorem ; quod pofti-
cu inGdeat coxx paries, totaque fundeiur in ilihia-
dici nctvi affeAione; .fituukm mruafam poji,^,., ap.
pello : altcram j quod coxat priora poffideat , nem-
quc cruralis pafuone gcoereiur ; .ftbiadim
ettticam nominabo. De fingula quid habeara obfer-
vaiionc compenum , quidque fenti •• , ouac brevu
IV. Et primum de poflica ifchiade nervofa fazc
ohfcrvavi. Ea qutdem aui toninM* occurrir, aut ■*•
mmitttm : aliquando etcnim dies, no£tefquc, ifchia*
dicu» dolor Gne mora difcruciat ; fzpiffiir.e vero
inducias dar , ftatifque cemporihus reverticur, Sc fa>
vit . Virique td omnino conftans cft ut velpcrti.
uis in horis dolor eiacerberur: ipfaqje ifchias inier-
miicens acceflus fuos eo temporc lortiri folet . His
auiem in acceflibus tanta partii ilftRx fit «mvulfio,
Ut Jzpe erampt fenfu vencnrur zgroti , lcflum fugiant,
eujus norcat calnr, libcroquc in aere vecfentur. Fece
auiem in initiis continua bze ifchias lemoereft , fit-
que fenf.cn , quafi fatifcat, intermittens . Quz ioter.
miccens tamen ifchiai fzpe omnium fa-v.mma e(Te
folet ; ut ad vires wlligendas inducias fumere vi.
Gc macies non levis , & infuperabi.
ParalyGm perfeflam , in tot exem-
A 4 plu,
8 De Ischiade Nervosa
plis , ab hac ifchiada naram vidi nunquam •
V. H l s omnibus chara£leribus diligcnter obfer-
vatis, mihi refte intelligerc vilus fum , nervofam ifchia-
dem pofticam in ifchiadici nervi affeftionc confiftere.
Quera ec£ fors nnn tulerit unquam in ifchiaci ca-
davere inveftigare * quod hac iichindc peremptus nc.
mo nobis occurrerir - nunquam tamcn dubiam mor-
bi fedem ftabiliviffe putavi . Eam enim & curatio.
nes talium ifchiadicorum , ad hanc fidem feliciter in
hunc diem abfolura; , & morbi charafterum fedula
confideratio , mihi aperte firmam evicerc . Quar fi
rae fefellerunt , fcliciiume fim decepjus : nec multum
optem , dum tanta curar.di fclicitas mihi ftet , ab
innoxio errore liberari . Ego interim cenfeo qui a
fedc dolorb talium ifchiadicorum , atque ab ejus ef.
(ecli'. diligenter expenfis ;vi),ifchiadici nervi palionem
non ajjnolcat , faHticz corporis humani intel!igen-
tcm Medieum foce neminem . Nam quod ledem
dolocis atcinet , ea eft talis , ut fi velit zger cjus
decurfum ab ofle facro ad fuhjeElum pede-m difjito
commonftrare , nz ilic , veluti Anatomes neeitifli-
rous, fuccurrentis ifcbiadici nervi viam cgregie petle-
quatur . Quod fi potius Hippocrates {*), ab
hoc traflu doloris, cruralis vewe affeftionem argucrit,
excufandus ob temporn in notitia nervorum caligaiitia.
Er fi Prosper Martianvs (i), poftquam
veriim profeffi fuerant do£tiffimi viri Ioannes
Riolanvs (k) , atque Fernelivs (/) ,
Hippockatis fentemiam nihilominus efl fecu-
tus, ignoratx fanguinis circulationi rribuendum. Cum
enim m quodam tttmtntario , bac ifcbiade laboranti , dum
a vcbtmnitia doloris afficiebalur, (quod pcr yaroxijmos
(£) Dt ArTcflionibui Lib. f. (I) finchirid. AiHt.Ub.V.cip.j.
(0 Loco fupcriui (<0 liijio. (/j Pirbol. Lib, V!. ci P . i(,
Digitized B/Coogl
ttmugrbat ) w«« «".nri, pct «Wrwe* parttM iow
Uft, & irurv, dijftmiaatas, miram m modum v.dcrti
intmmtfttrt , rtmiffegut dalert flanm fvbftac.c . ut »t
vflig.um qvtdtm tarum apparirtt ; hunc venulum CU-
venas mioiWo probare judicavic. Qui 1, vrnls Jl.s
denegatam afferendi poteftatem tof,nuvilT;t ; & veoe-
roentia doloris rtt&x partis rr.ulcglos fic convelli (iv),
ut e*iimas laxiores venas , expreflb , diverjoque, Un.
guine ir.flent ; profeflo iniellexiffee , boc phainome.
non niliil pocuifle minus,quam fementiam Hlfrc-
CBATis comprobare . *
VI. N e e> v r pofirio tanturo , traSufqur dolu-
ris , ledem poftici ifchJacdi nervola in ifchiadico
jiervo locaudam effe oemooftrant , fed & varii «f-
feftus, ab hac ifchiada pendentes , idem eomprnbant
luculrntiffime. Nam quz pervicax adjungitur clau-
dicatio, mufculnrum femur crufque moventium labe.
fafla oflicia oflendit : nnn diu autcm folent mulcu-
lorum officia Uhcficri nervorum poiefbtcm l.bcrjm
obrineorium. Accedens eiiam iVrmparjlvfrs nffen.
forum nervnnrm docuraeoium dai inhgne^oam ma-
cie lolet comitari , qua torporem membrnrorr. ob
lonrja fegnitie pendeotcm , ab impotentia diftiogoir,
qujm larfi nervi f rogignunt . Iraque fl nervi affe-
t\x partis in hac nervofa ifcfcado Izfi flioi - ..ef;.o
Lodent.um" iicViadi ^mTervumT^» qoTdoloV rc-
fidet.cauffam eciam dolbris , ejufque effefluum infi.
dere . In eo ioitur nervo dolor eft ; in eo cauffa
claudicationis ref.Jec ; ab ejus paflione affeilar pgr-
tis frmiparalyfis , & labes .
VII. Tabes nunc aurem memorata oolim ut
cnnfundatut cum ifchiadka tabt , quam in libro dt
glandulit indicavit H I P t O c n i i r s . Hu* cnim
Dl ISCHIADE NeRVOSA
totius corporis eft confumrio , quz fit pofteaquam
humor erodens in coxz acetabulum defluxit , idque
infigniter ulceravii . He&ica namquc febris, eo ex
ulcere naca, corpus univcrfum mortifere confumit.
Qax vero tabes nervofam polticam fequitur ifchia-
dem , ea folas partes, dolore ifchiadico pervafas com-
prehendtr . Cum ea neque febris eft , aeque corpus
reliquum compatitur , uc diutiffime ferri intentati
vita polfir. Et nunc przcipue hominem habeo, ter-
tium, & feptuagefimum annum |am cmenfum , qui
a longinqua nervola ifchiade poftica , triginta jam
pene annos , Gniftrum crus inligniter macilentum
fert , czterafanus. Tantaque motus facultas eo eft
in crurc relicla, ut baculo inninus gradum commo-
de fiftar . Quod ego puto ei pocifumum obtigiffe ,
quia temperi czperit fluentibus harniotrhoidibus ]a-
borare : quibus cectto quoque menfe , vcl in hac
ipla ztace, infignem fanguinis copiam egertt. Vlce-
rofa ergo, univerfalis, 8c morcifera efl , atqueabar-
thritici ifchiade pcndet, ifchiadica tabes difla H i p.
POCRs t i : paralycica vero , & unius parcis vexa-
tz, diuturna eadem , nec vitz minax , quse nervo-
fam ifchiadem fcquicur tabes. Hanc tamen, ut ab
illa , Hippocrati memoraca , tabe diftingua-
tur , ifcbiadicam potius amphiam nominabo .
VIII. Si nervofse igicur ifchiadis pofticar fe.
dcs in ifchiadico nervo eft ; reftat inquirendum ,
qua hic nervus cauffa laboret , qua in nervi parte
cauffa illa perfiftat, ac unde dertvct. Acris autem
videcur , irriranfque materia, quz in nervum ifchia.
dicum depoiica ejus ftamina pungat, cauflam dare do-
lori ■ Ncque dubium ullum cft eam ipfam mate-
riem ftaminum ncrvoforum cavicatem non tenere ,
humoce plenam , qui a cerebro defcendat , nunquam in
nervis, ilheso ceccbro, acri . Itaque nervorum ftamina
Diaiiizcd b/Google
II
poiius imerccdere, vaginilquc ccllulofis fhmina ipfa
ambicntibus contincri viderur . Vndc vero illhac
maceria fit non facilis qmftio videatur . Quo
enim ck fonre in nervorum vaginas humor poreft
derivari , acris cum eo ifchiadis marcria venirc pof-
fc videtur . Fons autem ille duplex haberi folet .
Etenim a fpinz cavo , undc ifchiadici nervi pro-
deunt , nonnihil humoris in corum vaginas influere
poife crcditur: & a minimis certc arteriis , qux va-
ginas ipfas nervorum pcrvadunr , non pauca vide-
tur vaporis cjuantitas accedere . Fraffliierir ei^go
hujus humoris, qui nervorum ifchiadlcorum Vaginas
pervadar , fontem ucrumque, cuiaiius paullo , quam
fii.antea f a aum, confiderare ; ut ccrto conftei inde
in nervum ifchiadicum an acris materia dotorem ef-
ficiens polfit defcendere .
IX. Pamcrno igitnr fciendum cft , Tpinz
caveam , qust a magno occipitis foramine ad excre-
mum ufque pervenit os facrum , per quam defcen-
dit medulla fpinalis , pra; rcliquis animaniibus da-
tam homini ampliflimam . Nam tanta eft , uc non
commodum modo medulla tranficum concedat ,quo<J
& reliquis animantibus efl conccffum : fed quamvis ea
medulla homini (it plcnior , cerebrumque imitctur,
quo prxlfat cxicris animantibus homo, longc etiam
fpina: capaciias tancam mcdulla: magnitudinem exfupe-
rar . Icaque circa meduUam^pcr fpinam defcendem
tcm, fpatium fupcrcfl infignc . Hoc fuperfluum au-
tem fpatium toturri liberum non eft . Per ipfum
enim defcendit dura macer , quat a magno occipicis
foramiue, in tubum conformata , vaginz inflar , uf-
que ad imum os facrum , fpinalem medullam inclu-
dir . Tubus hic aucem dura> mairis neque adeo elt
arnplus , ut undique ambitum attingat circumpbfiii
fpinse cavij ntque tamen adeo eft anguftus , ui in-
Dlgnlzeo by GoojjIl
12
DeIschiadeNervosa
clufam medullam proxime compteflatur . Sed 5c i
ftinz cavo aliquantum diftat , maxime retrorfura , ad
fedem apophyiium fpinofarum ; & ab ambitu etiam in-
clufa; medulli infigni fpatio fejungitur . Quas duo
intervalla, cum inreger eft homo, vacua non funt ,
fed quodque M repletur materia . Nam quantum
dura marer a fpinz cavi parictibus diftat , farcimine
letnpcr vidi cellulofo repletum , molli hoc quidem ,
fluentique , & pinguitudine ixpe diti; cujusvice,in
tabidis vapor mucidus j mucus verus in hydropicis ;
fanguineus vapor in fetibus affuit , qui laboriofum ob
partum fuffocati perierint . Quidquid aurcm fpatii
eft inter vaginam durz matris , & medullam Ipina-
lem , id omne plenurn etiam femper ell : non me-
dulla quidem ipfa in vivenribus turgidiori, non nu-
be vaporofa • quod , in re adhuc obfcura , fufpican-
tur fumrai Vinj fed aqua, ei quidem fimili , quam
eirca cor continet pericardium , qua- caveas cerebri
ventriculorum adimplet , quse auris labyrinthum ,
qua: reiiqua tandetn complet corporis cava , libero
aeri nequaquam adeunda .
X. Nec ranrum hxc aqua coraplens ab occipi-
te ad ufque imum os facrum tubutn dura raatris ,
quo fpinalis mcdulia vaginatur , unuique medullam
ipfam conftanter incingit; fed & in ipfo redundat cal-
variz cavo , omniaque compler intervalla , qua: in-
rer cerebrum, & dura matris ambitum invcniuntur.
H,rc autem intervalla fub cerebri bafim fcmper ali-
quot occurrunr (m) : nec rarum efie folet ut inter reli-
cjuum ipfum cerebri ambitum, Sc circum pofitam du-
ram matrem, infigne incervalium inveniatur . Quod in
wbidis, & fenibus folet in primis occurrere . In his
,, . enim
(m) CooF. Sltrnurameoli pfiyGoIOEljm fig.l. JT, & fub
(MaMM D/Googlc
enim cerebrum infignirer coarftatur , duriufque fit :
quodque natura vix capere calvaria potuir , a:tatis
inrremenro, aur tabis vi , duratur, & lenfim fit cal-
varia minus . Quanrum autem magnittitiims ccrebrum
in his perdic , ranrum ■ concaftu fubrrahirur dura:
ro«tfis; S; quidquid locl decrcfiendo reliquit , aquolus
vapor rollcfljs totum adimplei. In tahidnrum iu.
quc. ferumque cadjverihus , calvarii fornice diligrnter
e*fe£to, rtcubi jam illfcfadur» mater cirea cecebrum
haufto, concicit dura in ccrcbium laxa tora , & in
rugas facteflit . Neque boc tantum de cetebio, fed
de ipfa criam valec medulla fpinali, qux in fcnibus
ac tabidis fit cxilior, ac ' majoritius inrcrvallis , aqua
repletis a circumpofito diftat lubo duraimatris. Adeo.
que in hominibus hic videtur lex obcinere, uc circa
ambitum medulla fpinalis fpatium aqua compkium
nate crelcac - nam tjuod nullum eft pene in fctu,
cujus mcdullam, maxime in collo, durx cubus intc-
gre capic ; xtacis incremento, in magnam amplicuili.
nem evadit.
XI. Tantam autem aqua: in fpina, aut & circa
cerebrum, colleaioncm, ne perviderent adhuc Ariaco-
mici , prapoftera eorum , atque vulgaris. , corpora,
difTecandi racio efTerir. Cercbrum cnim perfcrura-
turi caput a cervice vulgo prarfeeanr : quod cum fir,
refciffb tubo dura; matris per fpinam colli defcen-
dence , effiuir humor omnis circa cerebrum collc-
£lus, medullamque fpinalcm , & inconfiderace pcrdi-
tur ; aperraque indc calvarii, incer cercbrum , & du.
tam matrcm , intervalla omnia , quar pridcm aqua reple-
bar , vacua deprehenduntur ; imponuntque Anaiomico
lnanium fpaciorum fpecic , qui forte tiiflipabilis aura
vaporis impleverir. Vix iiim enim intra fovcas
calvanat bafis , iniraque przcjpuos vsginales iinus
14 De Isckiade Nervosa
durz matris (n) , nervos ccrebri exdpientes , mini-
ma ejus aqua; portio fupereft, qua priftinaE colluviei
documentum exhibeat . Qua ipb tliflecandi perver-
fa ratione fit , Ut, effufo humore circa medullam &
cercbnim colletlo , in e|us locum aiir intrct , reli-
flafque ab humore fedes occupet . Quse foiet cauf-
fa efle , cur cerebrum intuentibus , fub membrana
arachnoidea bullularum aerearum fzpe acervus occur-
rat, futnmam fulcorum cerebri partem occupans. Qui
quidem acervus major , minorvc cft , pro majori ,mi-
norive, in fuhjeflis variis , arachnoideaf, pixque mem-
brana, fummis in fulcis imercapedioe . Ad quas inter-
capedines , a bafi calvariz , ubi arachnoidea fc in fpi-
nam demittens a pix matris contaflu quam amplif-
iime fecedit, patentiffima vta eft : per quam viam uti
fulcorum cerebri humor,. difle&o collo, facile effun-
ditur, ita & fe aer in humoris locum ftatim iniinuat .
Itaque nuntjuam atireai bullula; fub arachnoidea iis
in capiribus invenire folemus, quz, adhuc integro
conjun&a trunco , diligenrcr apcriunrur.
XII. Vt igitur poftlt tanta circa cercbrurn ,
medullamque fpinalem , humoris to!le£lio manifcfU
obfervari , fequentia funt tenramina diligentcr infti-
tuenda . Cadaveris integri caput erigatur , difleftiC-
que tegumeritis, atque offibus nudatis, horifcontali fe-
flione offeus calvariz fornix feparetur. In his autem
initiis maxime cavendum eft, ne dum fcinditur os ,
aut a durz matris nexu fejungitur , perforetur alicubi
dura matcr. Qual , fi integra fcrvata lit, ofTe nuda-
ta, ubicumque inddarur, dum fenis, tabidive fucric
cadaver , aquam. effundet : fin mipus, cerebro vidc-
hitur exa£b repleta. Dura autem fubinde difle£ta,
cerebrum nudetur : tumquc fub arachnoidea quam
J nulh*
<n> Coof. de AiJUKiua, aurii hammm inlirni §. LXXV , LXXVI-
Digiiized b/Googli
COMMENTA&IVS. lj
hullz ufpiam,quanrumvis minimae , aeris bullulx oc-
currant (ki) apparebit. Lobis deinde ccrebri anrcrio-
ribus fufpcnfa manu elevatis , utraque eihmotdis cri-
brofa fedes fcatere aqua obfervabiiur : cercbrique rc
liqui elevatione apparebit, fub nervorum opticorum
conjunftionem , adque latera protuberaniix ovalis ,
quidquid in capiiibus a collo fejun&is vacui folet
inveniri , aquj plenum efTc. Quz quidcm aqua &
linum ouinti paris vaginalem , & meatum acuili-
cum toium impieat . Circa caudicem vero oblon-
gatse medullz omnis intercapedo aqua compleiur :
& (i , caudice difciflb, cercbrum , & cerebdlum cx-
trahatur, erigaturque totus cadaveris truucus, tubus
dune matris , quo fpinalis medulla cqntinetur , aqui
medullom omnem circumcingentc plenus exafte ob- '
fervahitur. Quibus jam peraftis, fi ab aliquot 3um-
borum vertebris latera prasfefla fuerint , aiquc infe-
rior pars tubi durz matris, caudam equinam com-
plefientis, jam detcfta , incidatur , humor limpidus
effluet ; pto cujus effluxu , qui circa fummam fpina-
lem medullam humor erat fenfim dcfccndet , donec
per imam aperrionem totuf eflundarur. Quod ii ,
capite integro , lumborum venebrz aperiantur , in-
clufufque lubus dura: matris tncidatur , humor affa-
tim emerget : ac poftquam tanta humoris copia c-
jncrlii , quanta ad locum" incifum fponre defcendit ,
fi caput eadaveris attollatur, quatiaturque,verfus lo-
eum apertum , quafi nova fcaiurigine refcrata , vis
■qua* uberror denuo redundabir . Quibus ego tenta-
minibus, in viginci pene aduliorum hominum cada-
veribus, vario tcmpore itcratis, quatuor, & quinque
etiam aliquando , aquz potui uncias ex fpinz cavo
Jibere haurire : quam aquam limpidiffimam frcquen-
ter in adultis , quamquam aliquando leviccr ad fla-
vedincra vergectem; in fctibus vcro difficili par-
iu
De IsCHIADE NERVOSA
tu fuffoeacis , quantulacumquc fuit , fubrubram fcm-
per, arque opacam offendi.
XIII. Nvm hatc aurem colleclio humoris circa
cerebrum , fpinalemque mcdullam , in homine foleat
ynift morrcm inveniri , qui dum vivit vacua habeat
illa fpacia , aur vaporofa nube plena , turgidiori-
vc medulla, non fme quadam veri fpc videri pof-
fet dubirandum . At enim in vita yacuum fuipi-
cari fparium , quod a morte humore plcnum m-
veniatur nequc verifimiic eft , & illa obftat natura:
lex, qua femper conftat, Nufpiam vacuum in animan-
tium tjft corpore , in quo quidqnid libere txltrior aer,
Jolidumvt non repitt , impltal bumor , Nec fi nu-
bes vaporofa , duin homo vivit, fpatia illa rencrer,
tanti effe videarur, ut denfata poft mortem eadem illa
fpatia pofTet aqua complere . Accedit quod collc£U
circa cerebrum,8t fpinalem medullam, veri hnmoris
prxfentiam , quam in homine vivo dubiramus, viven-
tium quorumdatn animalium diffcEtiones affirmant .
Variis etenim in pifcibus aut vivis, aut iiatim a mor-
te diffcftis , fcd potiifimum in tcftudine marina ,
quam libras quindecim pondo amuantem nuper vi-
vam diffecuimus , cum pro calvaria; capacitate cere-
bri moles cffet pcrexigua , ut a ccrebri fede ad to-
tum undique calvaria: ambitum , multum fpatii in-
tercederet ; hoc omne fpatium aqua mult3 comple-
batur , qua: circa medullam ipfam , fpinz cavum ce-
tcroquin pene complentem , interferta apparebat .
Hoc tamen idem neque in vivis canibus potui , nc.
que in animantibus volatilibus comperire ; quia in
his cerebrum , medullaque fpinalis , tanrse magnitu-
dinis tum in vita , cum a mortc inveniunrur , ut
cavorum , quibus contineniur, capadtarcm adsquent'.
Hsc autem animantia fi ad colle£ii vaporis pnc-
fenriam. confirmandam fucrunt non irjonea , msgno
tamen
Digitized b/Cooglc
C O M M E N T A R I V S.
tamen «(litere documenro , cerebrum , meduliamquc
fpinalem , nihil a morte magnitudinis perdere ,
Quamquam qui in homine turgiuiorem iti vira mc-
dullam fufpicantur, & toti implendo fpatio circum-
pofiro parera , debcant ctiam animadvertere ne origines
nervorum a medulla ipfa enafcentiuni, qu» per fpa-
tium illud cxplicatse in cadavere decurrunt, colnpli-
catas vivo in homine velint , atque comprefias .
Quod igicur ipatium circa fpinalcm mcdullam inve-
niiur, lecundum naturam Se eft , & aqua impletur,
& in cadavere nil pene habet varii ab eo, quod in
homine obtinet vivente .
XIV. Mihvm autem videatur Viros Illuilres,
3ui vaporem cavearum corporis humani magna funt ■
iligentia profecuti , hanc fpinas infignem adeo , & '
fere principem caveam vaporis divirem praiierivifle.
Quem fpinse vaporem, uri & qui reliojuas omnes.humt-
dat'eorporis caveas,ab eittremis minimarum artcria-
tes dcnuo reforberi , itaque in perenni itaiuTrnovario-
nis elfe , extra omne dubiuni pofiturn videtur". nobis
prajfertim, quiafias evicrmus experimento (o), vere qua>
dam venularum dura matris inhalantia olcula in ejus
interna facie aperiri : qua de re hzfitaverat olim
Illuftris Boerhaavii Nepos Abrakamvs
Kaavivs (/-). Nullus attamen dubito ; quod nu-
perrime accredidit Vir utmmus H a l l e r vs (q); Jtis
fpins aquls eas etiam fubinde commifceri, quas five
a majoribus cerebri vcntriculis, per iacunar , & 5 ¥ L-
vii aquiduftum, five a propriis exhelantibus artcriis,
cerebelK ventriculus accipiat : cujus pofilio perpen-
B
i8 DeIschiade Nf.rvosa
dieulata, 8c via ad fpina; cavum fatis patens,deflu-
xum humoris in fpinam manifefte perfuadent .
XV. Neqvb ad hanc mifeellam aqua: vcntricu-
lorum cerebri , cum ca , qute fpatium implet fpinali
tnedullz cireumpofitum , evincendam , obftat indoles
coagulabilis , quam ventriculorum aquis vulgo nttri-
buunt, quaique omnino, per noftra «perimenta, in
fpinae aqua ceejuicquam eft . Nam, £ refte experimenta
inftituamur , ventriculorum cetebri aqua; indoles una
eademque invenierur cum ea , quu fpinam occupat .
Hzc autem fpinz aqua igni admora non concrefcit.
Quoties enim ex cadavertbus hauflas binas , tres ,
vel amplius ejus aqus uncias igni admovi ; quod,
fepties me fccifle coram in adverfariis adnotatutn
invenio j femper ebullivit ea quidem , fpumamque
eotcitavit , odorem exbalantem juris carnium calen-
tis odori perfimilem ; fed fenfim in vaporem refo-
luta , abfque vel minimo coaguli figno , evanuir .
Quam fortcm haufta aquaa , quamvis , ut fulent ,
paucai , 3 majoribus cercbti ventriculis , conflanter
oftenderunt, Quibus in aquis jam hoc idem experi.
mentum, non diffimili evcntu , inftituerat Belli-
jivs, gui cavitatum eereiri lympbam concipcrt calo-
rtm facile vidit , t? in anrai cvanefcerc totam , O
vix fui vefligium vllum iclinijutre in vafe, in quo ad
ignem evaporat (r). Quod fuis etiam BrVMNE-
rvs confirmaverat experimentis ; aquas cnim ven-
triculorum cerebri , inflituta evaporatione , utiienli ob-
iluci vidit , non tamcn injlar elbuminis conirefctrc, fi-
cuti alias Ifmpba folet { t ) . Pariaque iftis fuerant
cxpcrti Boerhaavivs inde {<), ac nuperrime
f.) Dt moro ccidli pion.HIi. (t) Pral. ad Tnflilul. med. 5-
(0 D« Glaoduli pituinn». CCLXXIVJJot.T.m.ij;»»-.
Vir Illuftris Antonivs ee Haen(«).
' XVI, Nec mihi vidcntur , in re manUefta,
coniraria aliquot vel non fatis reperiia , vel non rire
inrellecta experimenia, vcnrriculorum ccrebri vaporem
coagult capacem exbjbeniia , hatlenus rclatis Clarif-
morum Hominum , noftrLique experimentis , refte
praferre pofle fummos Viros , ei principio innixos ,
quod cum aliqua evptrimenta fuccum aliqutm coagula-
btlcm faciunt , alia vero fuadent evaporari , prioribut
plus jit fidei praflandum ; quoniam mora & putredo
evaporabilem reddere bumtrem poffunt , nullui vero ca-
fut coagulabllem reddat. ■ Nam , qui computrucre ,
olidi , turhidique humores funt , limpidi nunquam ,
& inodort : limpidiflimum autem , inodorumque ,
femper ventriculorum cerebri vaporem , cum hzc
Iiabut tenlamina, felegi. Neque verum pmfcfto eft
coaguli naturam, quam poflideat, humorem animalem
peroere pofle, acquirere, cum non habeac , nunquam
poflc. Nam c conrnrio in animantium corpore, hu*
mor potius, qui non habeat,coaguIabilem poteft indo-
lem facillime acquirere, perdere qui habeat, difficillime.
Siquidem nullus humor cam indolem perdit , nilt pu-
tredine fumma, cujus caftis eft perdifficilis , nec dum
limpidus flet, ac inodorus humor poteft adefle : ac.
cjuirit vero cancrefcibilem naturaro facillimis cauflls,
& limpitudine fervata . Ita ut fi alia experimcnca,
Jimpido alicuj humori , a fanguine jam fecreto , concre-
fcibilem nacuram apeniffime decernanc , contra alL»
omnino negent; hasc, quz negant, pocius nativam hu-
moris tndolem oftendere credendum fit . Nam evai
fifle coagulabilis facile prater naturam, limpitudine
fervata, & inodorus pcrmanens humor potuic ; perdi-
diffe caagulum,iis dotibus fervatis , certe non potuit.
B i Qua
(n) Raiiooit mtdtndi I'i:tt IV. up. V. p.n.jiS. Ed.Vi0a0b.t7M.
40 DE IsCHTADJ! NlIVOSA
Qus ret conftat experimenris . Omnes enim aquofot
hilroores; qui a fan>;uine in quavis animantium cavea
de?onuntur,& lecjndum naturara coagulabiles nnn
funt (xvillj ; fiepillime vidi coagulabilem indolern
lino ulla inligm perturbationt acquifivifTc . Quam
lem fi e.emnlis velim Giigillitim oftendere pra-clare
vioeo duo mihi forc invit.fTime facienda : primum
ut ad bunc locum quidam transferam experimenta,
qux jam alteri labori oppnri-jmus deftinaver.m : aU
lerum ut ab Hominum do£hffimor<im placitis , quz
inaxime fequi velim , atque potius ornare , co^ente
nafura , videri debeam d.ffemire. rariam autem
wrumque ne veritaiis honori quidquam videar de-
traxiffe. Itaque oDcncam in humanc. coipore omnes
humorcs , qai lecundum natuiam a fanguir.e fccreti
coagulari non pofTcnt . eoa 3U labilem indolem facil-
limis fotere cauffis , * ablque gmvi perturbatione
frequenrer adipifci . Incipiam autem ab urina , qitam
n<rmo i^noret coapulabilem non effe ; & ea tameo
in cuilufdam , qua: protinus adferibain , cxperimen-
■is vifa elt nobls roagulati .
XVII. MtLBS erat flationarius annoum duo- '
detriginta , qui per moltsm atfUrem udiffimas , moU
lefque Bajas tutatus erac. Circa finem fextilis quo-
ridiana inrermitiente febri ibidem eft correprus , qua;
quinro poft die in aquam iotercutem minfice eru-
yit. Ad hoc noftrum Incurabilium .Nofocomium
inter initia feptembris translatus eft, noftrsque com-
mcndaius curationi, JEgrum hoc tcmpore , prarer'
aquoliim enormem aniverfi corporis tumorem, quo-
tidianis acceffibus adhuc febris premebat : hydrops
auiem fub acceffibus crefcerc in dies vidsbatur. AU
vus erat ficca, fnis nonnulla, lingua albido muco obli-
ta,animi dejeftio fumma, urina: pauciffirnie. Itaque
febiim, ut qua: hydropem fecem , augereique, primum
elTe
Digitized B/Google
ConHENTAlIVI.
«fTc r>fnf.ij',3ndam , mo.c relielum hydropa euranducn
conftiruimus. Pncno igitur dic tx radicis ipecacua-
ith.c draih:na emeticum datum tft , excutTurutn , cdu-
fiurumque , id quod pcimis in viis , febris fomes ,
adelfet : huc auiem mucola aliqua bile imbuta egefla
lunt , alvufque bis mora . Sequentib-js dnbus c.ofe»
ahquot pcruviani cortiiis inge-.lj?, ad cctu rbabarba-
rt;Gc,alvo roluta.fcbxiJes acccffus reccflere. Reli.
£ius autem , profligata febre , hydrops . Hic vero
primum drachma>ilularum fcillicicarum fingulis diebus
vefpere exhibiii , faffjfras deco£tione fuperpota , ad
urinas proliciendas , curari ccepir , Sed multos poft
dies pullus conftanrer frcrjuentiorcs fa£li videbantur ,
alvus quidem paullulum ciracior, fcd urinz paucifti-
mi profluebant , & tumor hydropicui ultro crefcerc
vidcbatur . Tunc primum feror ad credcndum , tantum
liydropem , quem primo febris impetus excitafTet , acri-
bus diurericis vita: vires augentibus, ntque adeo veluti
febrim redintegrantibus , per nos potius au£lum iri.
Quod cogitatum adeo fum poftea in hujufmodi cafibus
verum expertus , atquc proficuum , ut non aliunda
profluxerint Jecunda; quidam hujus hydropis Curatio-
ues, quas forre aliquando opporcunius explicabo i In
hoc itaque cafu placuit tartari cremoicm ,cujus effc£tus
in. provocanda urina,finc infigni puliiium acceleratione,
aliis experimentis compenos haberem, potius trahe-
re ad ufum • Ciptum cft mane ad unciam dimidiam
tjuotidie dari, multa chamsdryos dcco£lione folutusi
Quo rcmetiio fic urinarum auEta copia eft , ur , non
facili exemplo ,decem, duodecimvc facune urine iibras
in (ingulas noctes a;gcr excerneret. Cum autem ,
ut iger ipfc fatebatur , potus eflet longe paucilE-
miu, erai inilubium , enoimem iilam urinarum co«
piam collefiis aquis hydropa facientibus poiiifime
detrahi . Qiiod etfi corporis rumor , manifcfto de-
B 3 cre-
n Dk Ischiade Nervosa
erefcens , reftabatur ; placuit tamen , ad ignem ad-
motis urinis, rem cerro cxperimento definirc. Qui
enim ex cadaveribus tali hydropc confefSorum , a-
quas inrercutes plurimum materia: coaguli capacis
continere pernoveram , in fpem veni forc , ut fi ta-
les aquas per urinte vias a-gcr cxcernerct , coaguli ma-
, teriam , qua fcaterent , effent ad ignem oftenfurz .
Quz res, ut przceperam, experimento comperta. Nam
duabus libris ejus urinz ad igncm admoris, cum pe-
ne dimidium evaporaffer , reliquum faceffit albam.
in maffam , tenerrimo jam coafto ovi albumini per-
fimilem . Idque ftetit cxperimenium donec uber il-
le urinz fluxus perftitir; quod & ipfi auditorcs, qui
frequcnces priori affueranr experimcnro , idem fape
retentando, func experci . Neque tantum in auclis hy-
dropicorum urinis, fed in iliis etiam, quas excreverint
diabetccorrcpti , hanc urinz naturam coaguli maccriam
ad igncm exhibcntem,quamquam non adeo infignem,
pari teniamine non femelcomperimus . Primum ltaque
conftar, uiinas,quas in fanis nemo coagulabiles invene-
rit, quandoque pofle coaguli materiam coneinere.
XVIII. N e q.v e tantum urina, humor ad coa-
gulum non natus, vifa eft nobis nliquando coaguli ma-
teriam habuifle , fed vapores omnes , qui in cavcis
exhalant corpocis humani , fecundum naiuram coa-
gu!i non capaces , (zpe etiam morbi vi eam ipfam
materiem oftenderunt . Qund ego ctim affcro prat-
dare video cos omnes contra nos infurrcfluros , qui
coaRulabtlem indolem vaporis ineerni fecundum na-
toram efTe exiflimanc. Quos wmen omnes , pro ee*
cuo veritatcm profcquuntur amore , vclim oratos ,
fiium ut judicium pjullifper fufttneant , donec & !d
aperiam, quod plutimts rwtura nos docuit experimen-
ris i ft ipfi per fe cum cura iierum, iterumque, in na*
turam inquiraoi . Nam ut doiii.tngeouioue funt, mi-
Digiiizcd b/Cooglc
CoMMENTARtVS.
13
nime vereor ne non brevi mecum profiteantur, vapores
omnes in vanis quibufque corporit caveis exhalatos,
fecundum naturam coagulari non poQc:& fi quando
toagulentur , pnetcr nmurara coagulari. Quod cum
jam de eo, qui fpinam occupat,cerebrique ventriculos,
olicndccim (xv) • reliquum cft ut dc pericardu , ac pe.
£toris, dc abdominis, ac vagime leftium humore cott*
firmem . Humor autem perieardii, quotiei limpidus at-
que exiguus , idell fecundum naturam, invenitur, igni
expofitus integre cvaporac , nec uilam fui partem coa-
gulatam oftendit. Quod pluribus experimentis mihi
conftanter eft compertum; quz non tanrum in homi-
nibus "fsepe inftitui , fed quinquies etiara in vivis
canibus. Quinimo in novimeftri etiam fetu;a quo
puros aquofos fccretos humores non expefies ; cum
ianguinei vaporis pene unciam pericardinm contineret;
vapor hic expotitus igni , fi paucam excipias eraf-
famque fpumam, carnium ebullientium fpumx perfi-
milem , maxima pars reliqua prorfus evanuit : ut
faiis videretur craffamentum illud ab humore reje-
ex fanguine intermixto originem traxiffe, Ex
fetuaurcm altcro femeftri, cujus pcricardium vaporis
fature flavi drachmam continebat, expofitus vaporad
ignem, fenfim in lentam , muco tamen, non coagulo,
flmilem, mafTam faceffit. Ex vivis autem canibus,
in hunc fincm diffeflis , pericardii" vaporem quoties
detraxi , atque ad ignem expofui , toties prorfum in
auras, fine ulla vel levi cruflie fpecie refidua, vifus
eft cvanuiffe . Qualia ego in viventibus inftituta
experimenta uti plurimi tacio , flc ad rem definien.
dam maximopere inculcem : fiquidem in genuino pe-
ticardii humore, ac labis non fufpefto, quz utcumque
obftare in cadavere morbido potuiffet , inftituta .
Nec me Lo*eri (*) , aut Lahcisu {f) t
B 4 Ka-
CO D» cord* uf.i.p.m.«, 7 . (,) De mon eocdii «p. V.
DigitizGd byGoogle
14 DeIschiadeNervosa
KAAvnrjue (x) movcnr documenta , <juse videmur
affcrcre coagulahilem indolem humori , quem complc-
fiitur pericardium : nam natura quem doceat vel ho-
minum dnriflimorum documenta defpeflei , quorum
»uc\oritati, fi naturz defit teftimonium , cenfeantur
incptiflimi . Quod (i pro noftris experimentis ex-
perrurorum aufloritas non fufficiac , reguiraturque
potius teftimonium expertorum , unus mihi fit omnes
Malpichivs , qui pericardii vaporem , m bove
fracipuc , Itvi ignis caiorc tvjpcrare , & tcmijfsmam
tamum cmjiara rclinqucre etiam vidii ; quique undas
quatmr tjus bumcris , in fartagtne fiiptr igncm expe-
fitas , cvaporaffe ame dimidiam boram , abfquc AMm-
li, & alta, ebuUitknc ebfervavit ; rcliSi gracill cr&
fti fiibrubri , quc intcrdum carnis clixx odorcm refer-
rer (a) . Quae noflris tam fimilia Malfichii
experimenta , miror potuiffc Kaavivm & longe
mutatis , perverfifquc verbis recenfere , & ad robo-
randam fententiam afTerentium coaguii capacem in-
dolem humori pericardii, fine ulla prorfus haificario-
ne traducere . QuaG ad decernendam coagulationem
humori facis fir ii , poftquam omnis evaporavit , le-
nuiffimam in fundo vaji s, gracitc mue cruflam rdinquat.
Qualem cruftam lentefcens etiam aqua fimplex cva-
porata relinquic , nedum ea qui a fanguine fic fe-
creta.quam puriflimam expeitare hominis cfiet fan-
guinis, & aqua; naturam obliti .
XIX. Pectoris item vapor , ii parcS etiam
copia, & purus eft, atque ad ignem totus evaporar,
parcm ur reliquis aquofam naturam przfeferat. Quod
etiam imi vcncris vapor oftendic : in quo longe fre-
quentius, uc qui fipius, quam pefloris rapor, colle-
cius
(•) Dc flruauri Eiindulirum
cons , v m r.p. m.7. td , Lond.
CO PtrfpiTalio diai HlPPOCRA.
TI n. 7 4r. pig. m. jns, 117.
Diaiiizcd b/Coogle
£tus occurrat, inftituete poruimus experimenta. Do
hqc tamen abdominis vapore femper nobis inftitit
fufpicio , num coagulum reipueret , qudd natus aquofus
coaguli impatiens elfet , an qutkl halitu potius intefti-
nalium fcecum puercdinofo ; quo , ob gravem odoris
notam , & nonnihil iaftez turbulentix , vidcri folet im-
butus; coaguii capacem indoiem in cadavere perdidif-
fet. Hanc tamen eft vifus dubicationem cxermiTe va-
por ex viventium canum abdon-.ir.e dcfumtus, qji Sc
limpidiu, & recens, & fere inodorus.ut labem nullara
viderecur contraxiffc , igni expofitus , line ullo difcri.
mir.e toius evanuii. Quac fors teftium eriara vagi-
nar vapoci concingic : in quo tamcn incauto facilis
potell efTe occalio errandi . Nam tellium vagine ,
quz gutiulas aliouor continere vapons naturi con-
Ijelcat, quz li igni admoveamur prorfus evarcfcant, ubi
paullulum ma)ori vaporis copia fcareac, fere tantum
materiie coaguli capacis ad ignem ollendit , quan.
tum confuetam vaporis quanritns exccffic . ■ Quam
ob rem contentus humot in vagini teltium hydro»
cele roagnam panem ad ignem lolet coagulari .
XX. N EQVE.tancum coaguli materia vapoti va-
ginat teltium przter naturam adau£to folet immixta
inveniri , fed nulius ett ncqui fpinz , neoue cerebri,
neque pericardii, aut peaoris, abdominifve vapor, qui,
cum copia, excedit,fimilem materiam frequenter nonex.
hibeat. Qax res adeo eft-in promptu, ut fape in unoeo-
demque lubieflo, vapor ab altero peftoris htere col.
leflus ad ignem cvanefcat, cum ab alcero defumtus, in
quo copia redundcr, coaguli plenus inveniarur . Divi.
tem autem coagulabili parte vaporem non copia tan-
tum incongruens loci naturas demonflrat, fed novus e-
tiam color ofiendit: facurus namque fiavo vapor elt,
longeque a pura diltans decoloratione aquofa , cum cna-
guli materiam habet immixtgm . Immifcctur ei veto
%6 DeIschiadeNervosa
fcraper przrer ordinem narura: : iraquc vappr , coagult
materia dives,morbofus eft. Sic paiientibua>hydrocf-
phalon folet cerebri,& fpinz vapor coagujo imbui;
in pecloris hydrope eolleflz aquge coagulum exci.
piunl ; nec minus illz , qux five pericardii , five
abdominis, aur vagina: teftium hydropa conftitinrat-
Vt fit cette inquirendum , cur corporis humani caveas
fecundum naturam exiguus aquofus vapor hume£ler ,
qui coaguli materiem hobeat, quoiiesredundet, flave-
icatque, immixiam . Quss tamen rcs , nifi originem
vaporis fecundum naturam expofuero , apparere non
poterunt .
XXI. Vapor autem fangumis eft fobojes .
Sanguis vero quem cor alterno i£lu urger per anc-
rias in corpus univcrlum , liquor e(l criplici par-
lium ordine conftans; altera namque pars eft rubra,
qua: innumeris anulis tit minuiulis , quemadmodum
coram docucre nos Cll. D e^T vrie (b) experimen-
ta ; fubflava altera, quz concrefcai ad ignem: randcm 1
&mercaquofa. Quam partium varieratem fangiiinis
officia poftularunt ; deftinatur fanguis cnim ad omnes
nutricndas eorporis partes , eafdenaque foias flexilef- ■
que fervandas. Er nurritioni quidem unice facit fe.
rum, quod coaguli cap3x. eft; hoc enim fecundum na-
turam vernici pcrfimik.foHdis fJartibus animantium
facilc adhzrefcit . Harc fanguinis autcm \iernix infi-
gniter fluxilis eft fervanda ; neqge aliter enim is gluti-
nofus humor ad fingula polset corporis punfla , nu-
tritionis indiga , per vafcula pcrangufta, perVenire.
Fluxilifque iervatur partim calore , quem anuli ru-
bri folidiores immixii rapido motu progignunr, gui-
que humorem vernici limilem facile colliquat; par-
tim
(() Cnnftr tjus Epinoliai id Nmnx tftrotrjtm imtttmlt
NOLLETUM; & nuptriui finit Httmtit. Kciy. , 7 1;-
opufculum^uod iufciibilur, Tom.I.eap.IV. n.tt.ft fesu.
DigiiizMD/Gdogle
C O M M E tl T A R 1 V S . Vf
tim aqua intermixtfi , qu4 adh«(ionem folidarum.
, partium interjc£la diminuii, & uc impedit denficatein.
anulorum ferique fanguinis , fic folidorum omntum,
ad qii.e ducicur per arterias, flexilitatem adjuvar .
Ita alcera pars alierius adjuta miniftcrio egregium
illucr animalium liquidum conficiunt , quod ubi ad ulti-
mos innumerabiles pervcnit arteriarum ramos mirabili
ariificio diltribuitur . " Nam minimi artcria: omne»
in ramos diffipantur exiliflimas , quorum terminus
eft triplex : alii enim continuo traftuin fanguife-
ras venas tranfeunt ; hi capaciores : alii in lamina-
1 cellularium inrerftitiis ultima extrcmitate apcr.
ti definunt ; hi 'magis angufti : alii taodem anguftif-
fimi in libera 'fuperficie aut cavearum corporis , aiic
r,extremitate aperta terminantur . Iiaque fan.
guis, ubi hos terminos arteriarum artingit, per ramos
lattores, qui perferufit ad venas , integer , ac vclutt
toio corpore, tranfit ; dum ad ramos minores , qui
defipunt in fpariis ccllulofis, fcrofa pars aquola: itn-
mixta divercit; & in ramufculos , ln- fupcrficic par.
tium defineiftes, pars aquofa, tenuiflima omnium , &
iis anguftiis par , unjce p'cnetrat . In quo oastium,
difceflu nihil fanguis omnino perdir, nifi parum aquo-
li ; nanj vena; ianguifera prtmorum ramorum "fan- '
guinem refumunt ; lymphatica:' inhalantes fecunda-
riorum*; humor sutera rapiorum tcrtii ordints iiue-
ere evaporat . hic vapor fi aeri expofita fuper.
ficies partium cft t filmi fpccie avolans diffipatur:
tahs infenfibilis perfpiratio efi crttis nniverfa: , ria-
rium , faucium , oris, pulrnonum cavi : fi-vero par.
tium fuperficies cavei- cft inclufa , coercjtus repagu-
lis in aquam adunatur ; talis origp eft aquz ca-
vi fpinz , veniriculorum cercbri , peetorls , peri-
cardii , abdominis , vagins teftium .'Vbiquc eft igi-
^ tur perfpitabile idem five cxternum fit , five m.
28 De Ischiade Nervosa
rernum : cujus a fanguine difcelfus. necelTarius eft ,
& ad plurima utilis . Przcipue vero ubi ferum co- ,
aguli capax parribus nutriendis eft aprandum ; quod
ulira extrema quamminima vafa femper firj nam ali-
qucm ibi aquofss partis difce(Tum pati optimum cft;
ltccius fir enim , adhzfionique pararius ; & aqua di-
vertens vcl intrinfecus vaporac & lenic , mulcetque ,
& a coalitu dcfendir parcium fuperficies; vel cxirin-
fecus emergit, mollitque acris vias , & cutim,.
XXII. Et fecundum naturam hac eft origo va-
poris , quem emittit ubique corpus humanum : qui
fi parcus ac tenuis , neque coaguli particeps inveni-
tur , yaibrum per qua; prodic angttftia) cribucndum .
ra folent, copiolius aquam, unaque craffius ferum , &
coaguli capax facilc trajicerent: uti reapfc trajiciunt
cura , auftis vitz viribus , prxrer modum diftendun.
tur. Sic incitato cordis , arteriarumque , motu cu-
tis univerfa fudorem emictit , cujus multa pars coa-
gulabile fcrum eft ; cujus rei indicio eft tenax , du-
raquemacula, fimilis illi , quam appingk aqua iflyo- '
collae. particeps , in indtifiis a fudore reliita . Sudac
fimiliter iifdcm ex caulTis pulmo, fudanc fauces , nares,
osrcujus fudoris matcria eli , frigore denfata, quam
reddunt catharrhoii . E.t esdemquc eauffa fudant par-
tes.inrerns, qua; ramen, qufld a frigore tuta; funt, liqui-
dum ferum fervant , permixtumque vapori . Ea eft lu-
tem ar.imantibus lex numquam ut cordii vites, ntfi in
flaiu machinz violento , ludarc vafa cogani . Sem—
per igitut- fudjt vas , idelt , pntter natun ordinem,
craffioiem lympnam & cnag ilabilem ejicit , cum vi
nujori conljeio dilUnduur ; qjam vim infen fan-
cuis. apcellens, qui folito copinflor fn , aut imcetuo-
fior . Itaque vafj pleninidine fudjnc, litdant cura in-
flunmaatut ; fic pulmocem inrlammatutn cruflrl obdu.
flurn
Digiiizcd ti/Google
£\um ftpe vidimus corio pleuritico perfimill ; inflam-
matum pcricardium crufla undique cum corde invefti-
tum polyposS invcnimus' & vagina; teftiwn hydroce-
le,cujus aqux coagulantur , folet teflis inflammatione
pratiri . Tantum igitur eft facile vapores colleftos
intra cotporis humani caveas coaguli matcria im-
bui , quantum faciJe eft ludare vala intrinfecus va.
porantia : quod zque tam eft facile , quam cor-
dis moium accelerari , & fanguinis cum eo impe-
tum , valbrumque excremorum dilatationcm . jd.
q'ue cum femper fiat quando aut febris magna e(l ,
auc vehementes machinaj motus prceceflere , ratio
ell in promptu cur magna febri ; «aut fuffbcatione „
extineiorum ammantium faipe imbuti vapores coa-
gulo inveniantur. Ec cur in bobus , quos , antea-_
quam-occidant , fiepe multo laniones, magnoquc cur. '
fu fatigant , pericardii vaporem concrtts fimilem gcla-
tm* deprehcnderc potuerit Lowebvs (c) . Itaque
eorum ,qui magnis febrlbus extinguuntuc fecundum na-
turam vapores non fuht; neque poll magnos curfus ani. >
malium vapores. hicerni inveniuntur puri . Experiri igi.
tur volentibus num,ut antea{svm,xix) ollenfum eft,
vaporcs inccrni coaguli Qnt e-epertcs , auflor iim.ut
vel vivum bruCum animal aoeriant , vel hominum
repenrino exftin£torum , quod ipfi atcendere folemus,
cadavera pcrJuftrenf. Sic- itaque concludamus, quid-
quid in fanguine coaguli capax eft , aptumque par.
tium nutritioni, numquam, in fano flatu, per .vias
vaporem emitcentes eftjinditur: fervat id natura , non
perdit : Sc.quoties vapor coaguli raaceria fcatet.im. 1
purus eft , & fudore mcerno praiter naturam imbu.
tus purus autem , & coaguli' capax fecunduny na-
turam nullus vapor eft . Eftque perutile lym-
' ■ pham
((} De Conle ■p. I. T . fc. 7 . Ed. Lugd.*B»t«». 1740.
3°
D £ ISCHIADE N E R V O S A
pham coagulabilem eum vapore naturaliter non ef-
fundi : effufa enim nutritioni corporis detrahirur :
& , quod magis noxium efl , partium internarum
fuperficicbus accrercit , quas & cruflat, & faipc con-
rra natura; ordinem colligat . Nec morbofa illa li-
gamenta , qua: five pulmoncm pleurai , five pericar-
dium cordi , pofl harum partium inflammariones ,
revinxiffe frequenter oblervavimus , aliam originem
obtinuerc . Condonent ergo doEtiflimi Viri , qui
ferum coaguli capax humoribus accenfenr, qui a fan-
guine , ut ajunt , fecernuntur, argumcnto innixt Va-
porum incernorum , quos fecundum naturam coagu-
ian poflc perperam crediderunr , fi expunflum yelle
dixero a ferie humorum fecretorum a fanguinc ferum
potens coagulari . ■
XXIII. Hactenvs probatum efl vapores
omnes corporis humani , fccundum naturam coagula-
ri non pofle , coaguli materia tamen praeter natu-
m ordinem- pofle imhui . Cum contra nulla fint
exempla , quibus poUic oflendi , humores alios coa-
guli capaces puritare fuperltite , eam naturam perdi-
difle. Itaque conftac , experimentis limpidum ali-
quem humorem coaguti expertem demonflrantibus ma-
gis effe fidendum , in ejus qualicare fecundum natu-
ram pernofccnda , quam coaguli materiem in eodem
exbibentibus (xvi) . Nam coaguli arleptio morbofaclt, '
& facilis , ficque humoris limpitudine propc fervata;
•miffio perdifttcilis , & puritatc fuperflite numquam
obfervanda ■ Quod igitur fpinae vaporis coagulari nihil
poffit , nullimode obftat , quo minus ventriculorum
cerebri vaporem ; impotem eiiam coagulari , habere
rjueai immixtum (xv).
XXIV. Nvm defcriptus (ix) autem fpinae vapor
vaginas nervorum a ipinali mcdulli enafcentium pene-
tretjut quemadmodum toti mcdullse , fic enatis inde
ner.
DigilizMByCoogle
COMMENTARIVS. 31
nervis , & per COrpus decurrentibus , balineo & fo-
tui fit , reftar ut diligenter inquiramus. Mihi 8t
nervis infervire non oimiino viaetur improbandum.
Singulos enim nervos a fpina prodeuntes , appendice
quadam , infundibulo fimili , laxzque inftar vagina; ,
excipit tubus idem durx matris , quo fpinalis mt-
dulla continetur ■ eaque vagina nervi libera comcs
eft , donec jam jam exirurus a fpina, ganglium ner-
fpinx ncrvos excipientium cotitinua cavese Gt liibi
durx matris medullam fpinalcm compleflcnris , eo-
demcpe vapore perpetim replearur , ad ganglium uf-
que fuum fingulos oervos fpina; vapore foveri mani-
fcfhim eft . Dubium itaque reflar a,n etiam ultra
ganglium. Vaglna enim lingula durai mairis , ha-
ctenus patula , circa ganglium vehementer adflringi-
tur : inde vero in celluiofas Jaminas cvancfcii , quas
parcim undique nervum compleSuntur , partim fin-
gula etipm nervofa fila obveftiunt . Via igitur ul-
ira ganglium tranfituro vapori vtdetur impedita.:
quam tamen aerne, hydtargyrumve rrajiceret, volui-
mus experiri. Trajecii autem utrumque ■ Nam
impulfus a!r rier tubum patulo vagim oflio citra.
ganglium applicatum , ganglium fuperavit ; eoque
vagjna: omnes , nervum ultra. gangHum veflientes,
procinus intumuere . Eademque via injcftum pref-
fumquc hydrargyrum ganglii anguftias rranfilivir , in-
que ipfas cellulofas nervi vaginas penetravit . Quas
rentamina in iis pociflimum nervorum vaginis infli-
tuimus , qua: nervos in ifchia.dicum t truneum coali-
turos extra fpinam perducunl. Et*quamquam aSris,
&"hydrargyri , tranfitus ultra gangltum nbn fine ali-
ua prefliorie potuerit obtineri, lcvis tamen ea pref-
o fuit ,■ aut certe non .tanta , quz obflaculum ar-
gueret, quod p« fe iu homine- vivente fpinsjvapor,
jz Dr. Ischiade Nervosa
■bfer.te preffura , fjperare non poflet . Si vero eo>
gitetur vaporis fpinz putitas,& tncoles aquofa, lo.".ge
penetrantioc aere , ac h/dcargvro; unaque in vivente
quam Gnt vn trajicientte laxioces , & huinoc iraje-
fturus calore penerrancior ; ratio fufluiei , cur non
polfit omninu enrum ler.tentia improbari , qiii fpi-
tix vaporis bene6cio, ettam ultra fpinaic ganglium,
XXV. Qvod fi hujus fpini vaporis coaguli ca-
pax nacura confticifler , & non potius ad ijjnem nul-
limnde concrcfcens (xv), nunc facilc aflcnticer fum-
mis Viris , qui MALVIOIIIUM (d) opinantur ,
quum inciji tcnui ntrvule binc inde pcr caudam ba- .
■vii cxcurrcntc , ac unguc comprcffo , bwnorcm giuiina-
fum terebintbinic inflar cxpreffit , Kunc fpinat vapo-
rem , vaginas nervorum percurrentem , clicuifle .
Nunc autem alio ex fonte is glutinofus humor repe-
tendus, cui videtur pareminnervo jamdiu feEto Hei-
sterum (t) etiam obfervalfe ; qui fatluras in
cane expcrimcntum , ncrvum, nefcio quem , vulncra- t
vh « quo fa&o, canis poflca canvulficnibut mifcre tcr-
qucbatur . Ptfl trcs autcm drciier otcnfci , in cadcm
canc dijfctfo, ubi ■valnus illud antca infltBum fucrat ,
•ucluti glanduiofam concrttioncm rcperit infigncm , 511.1«
a facco ncrvofo e rterui punBura tmanantt artum fvum
babuijfe putavit . Et quamquam certe pigeat quem
ncrvum vulneraric nullimods Heistehum me-
niinilTe ; & fufpicio valere poflit tendinis pro ner-
vti vulnerati : ne perirum tamen hominem ncgligen-
tia: inflmulem ut aliquid fecuris convulftonibus
rribuam, qua; nervo potius , quam vulncrato tendjne
nafci falent , hoc quoquc experimentum ad evincendam
M Opcr. poflhura. p.m.17. eJ. Vto. f») Ds R«cHitiJe.
Digiiizcd t>y Google
CoMMF. NT4 R IV s.
io nervi( glutinoli bumotls pra-frnriam non ir.eprum
iudiccrur, H:ijus autrm humotis dum in netvis du-
bitari exfiftentia non poteRjquandoqtiidcm nohis eriatn
MALPtctiu experimentum repetentibus manifefle
ocairrit; e<l tamen origo, quaf a fpina etfe non pof.
fir, alicunde repetenda. Hatic Malpi cniui, &
Heisterus a cetebro deduxerunr ;adeo ut verum
nervorum fuccum , per fiflularum nervolarum cavum
naturaliter dccurrentem , gluten illud effe judicave-
rint: perpcram , ut opinor, uterqtie; nec reflus fua.
rutmnet obfervacinnum interpres, quod mirerc, Ma l-
pichius. Nam qui expreffis iifdeoi nervis in
primo exortu a fplnali medulla , cum vaginam . duras
matris nondum effcnt (xxiv) adepci , glutinofum il-
lum humorem occurrere non vidit , qui , vaginis ac-
ceptis facile prodirct (f) , intelligere debuiffet, non
tam ob mtilituM ; quam certe non tantam illo in
exortu nervi habent, uc camprtffi lacsrenrur; quam potius
ob defeEtum vaginarum , glutineum humorem redderc
nequiviffe. Accedic quod difciff». vivi canis fpinalis
medulla ; per quam verus a cerebro nervofus humor
defcendit , ac tranfit in nervos ; mihi fic vifa e fe-
de diffefla humorem emanace mere aquofum , ac fa-
cile diffipabilem , non lentum , & coffcrefcentem :
quod jam proprio experiraento vidit etiam B o e-
riiaavius (| ). Hsncque vcri nervofi humo-
ris a cerebro in nervos defcendentis indolem efse
aquofara,& coaguli imptnem .praeter ha:c experimen-
ta & ratio fuadet , & illa etiam , puto , manifeltc
evincunt, qua; in cane inftitujt, ante hos novem an.
nos, fingulacis eventi expcrimcnta Cl. Molinel-
J-tus (£). Qiii ex cellulis diu ligati oitavi nervo-
rum paris , in quas vecus vidcbatur cerebri humor
C defcen-
1
□ igifeed t>/Coogle
34 Dn Iscuhbe Nervosa
detcendiffe , non quidem glutinofum , fed tenuifp.
tnum elicuit, nlbitaataaqut llqutrtm, & citijfme eaa.
mdum . Igitur humoc , tjuem prefli nervi promunt
concretionis capacem , cum neque a fpinz cavo , ne-
rr a cerebro effc poflit.quam habcat originem re-
r inquirendum ■
XXVI. Hvec autem origo apparere non poterit,
nifi veram anrea ejus humoris fcdem definiamus. Et
tjuidem concrcfcibilis ille humor non in fiftulis nervofis,
quarum cavum opinor nemini vifum , fed in vaginis
cellulofis nervorura filamenta compleftentibus conti-
nerividetur. Quam ego rcm didict, poflquam ali-
quotics nervos illos , aut fuppares diligenter exprefli,
cjuos Malimghivs edixit. Ita namque vidi evi-
dentem Hlum humorem inter nervum vaginamque pa.
tentiffime pertranllre. Qucm ipfum attamcn tranfitum
potius per fiftutai ntrvtfat, quam pcr vaginas effe,for-
taflis fcftinanier.M a Lpightvs amtmavit;nam fi fl-
fiulas ilIas,quoad effici potuiflet, vaginis exutas voluif.
fet exprimere.oihil protinus glutinei, ut quidem in ner-
vis nondum fpinam egreflis(xxv) obfervavit, potuiflcc
clicere . Potefl itaque tuto jam diiquiri undenam hunc
humorem accipiant nervorum vagina; : & vero cum ne-
que a cerebro habeanr (xxv) , nsque a fpinse cavea (xv),
reflat ut a propriis iliis arteriis accipiant, qux vaginas
omnium nervorum folent percurrere: quzque, ut in rcli-
cjua interflitia cellulofa: membranat (xx i),nervorum et-
iam in vaginas humorem concrefcere apium vapori im-
mixrum eruftant. Amplam hanc enim vaporis viam
oftcndir aqua tepens, qua injefla in cruralem arteriam ,
uti reliquam cruris ccllulofam membranam, fic nervo-
rum vaginas patentiflime invadit. Quibus in vaginis,
donec animal vivum ,calidumque cft,quidquid illius
humoris emanant arteris fluidiflimum elfc puto; len.
tius a morte , & frigoris acceflu glutinofius fieri. Kc
nam-
COMMEUTARMs; 3 *
namque ipfa nervi in vivis animanribus , aftuve ca-
lentibus, exprefii , aquofum cx vaginis humorem , non
glutinofum , dant : ex frigidis demum nervis jam g!u-
tineus elicitur . En igirue demonftratum duos efTe
fontes unde iu vaginas quoramcumque ncrvorum
derivet humor , calvaria: , aut fpina; cavum , pro-
priafque ipfarumraet vaginarum arterias : & illinc
pauculum & aquofum mere ; plurimum ex arteriis ,
Se panim concrcfcere aptum humorera vaginis imper.
tiri . Nunc quando in hoc humore , qui nervo.
rum etiam ifdiiadicorum vaginas pervadir , caulTa iU
la poftici ifchiadis nervofa; dolorem excitans refidet
(vill), quomodo hic nervofarum vaginarum hu-
mor dolorem ifchiadico netvo inferre poffit inquira-
mus» ■■
XXVII. *o L O r em aurem poteft inferre.vel quia
copia excedens vaginas, nervumque conclufum immane
imbuat; vel quia redditus acer nervum pungat.ac irri-
cet . Vtrumque videntur enim edocere, atque defini-
re, experimenta. Siquidem vidi * quod eft etiam ab
Hippocrate (i), & Cjelio Avreliano
(£) deprehenfum; fuppreflb hemorroidum , uterive ,
fluxu fanguinis confuero, lafle eriam lochiifvc repref-
fis , pofticam ifchiadem nervofam fupervenifTe : qui-
bus ex cauflis non pravitas humorum,Fed redundanria
videtur feciflc ifchiadem . Validos item i£lus eoxa
exceptos , auc nimias in ponderibus elevandis coxa-
rumdiflraftiones, poflicam vidi pariter ifchiadem ner-
vofam exriiafle. Quat cauflae ftimuli vi in coxai ner-
vos copiam majorem fanguinis videntur attraxiffe .
Sed etiam obfcrvatum quamplurimis rheumatico vi-
C 2 tu,
CO Pnmlirium Llb. V. mna. (11 Morboram Chronimnm Lib.
XXXIII. in PoIOMtcbi Li- V. Cpr. p. m. W -
rionfi Liseiiii^ 1, ' ' ' mdccijul * "
Digitizrjd by Google
30" DeIscihadeNervosa
ru , venereove , vexntis , utt plurimas alias corpo-
(is fedes.ifchiadicas ctiam nervos pcrtinaciter indoluif-
fe : habeoquc exempla numerofa polt ulcera diutur-
na penitus occlufa , nervofam hanc ifchiadem pcr-
pefforum. Quat videntur documento , ex infefto
jam fanguine , pravura vaporem nervorum ifchiadico-
rum vaginas retulifle . In aliis fiepe vidi ob fri-
gus immodicum , crure , coxave receptum, eamdem
iithiadem effe natam ; in quibus nifi dicas fanum
antea vaparem vaginarum ilchiadici nervi extcrio-
rcm illam cauffam depravaffc , unde repctas ifchia-
dem, cauffam defideres.
XXVIII. Com adeo vera ex faeili fhleat ae-
cidere , ut qua maxime cauffx ve! augendo vapo.
ri , vel afperando funt aptai , tot alios pra-tereant
nervos corporis humani , ifchiadicos autem , dedi-
ta velut opera , & graviter impetant , & percina.
citer occupent ; non immeriro quari polfet num
nervorum ifchiadicorum vagins peculiarem aliquam
liabeant difpofitionem , cujus maxime cauffa in eas
noxas frcquentius , & gravius jncurr.inr , quibus cz-
teri fere nervi funt immunes , ut e fanguinis maf-
fa redund.mtem vaporem , acrefque particulas fufci-
piant , & exterioribus cauflis adeo gravitcr affici.m.
tur. £r mihi quidem plures videntur habere : qua-
rutn cft certe princcps laxiras , & amplitudo , qux
nervorum ifchiadicorum estenoribus vaginis tanta
contigit ,quanta, quod fdsm, nulli alii nervo corporis
humani. Norum namque eft , ifchiadicum nervum
muliiplici originc a fpina prognatum poft majorcm
fcmorls trochanterem in unum truncum coalefcc-
ra , quo non majar nervus toto in hominis corpo-
re invenirur. Hoc autem in trunco quatuor , vc[
quinque radices, feparatim a fpina venientes, uniun.
tur , qua non fila nervofa modo , fed St vaginas
Digitizcd B/Cooglc
CoMMENTAR I V S .
37
fuas omnes in unum conjungunr . Ee hx quidem
vagina , quas dixeris nervo originarias , nulla fu-
perflacua laxitace laborant; quin imo, nervo,quem
includunt , femper aptilfimc adftringunrur . Laxitas
auiem , quam nimiam afferui , novis quibufdam rdiis
ineft vaginis , quz fafto jam ifchiadici ncrvi trun-
co tandcm fuperveniunr . Eas adjicir cellulofa mem-
brana , qua; occurrit copiofiffima , 6c magnts lami»
nis divcs, ubi primuiH nervus in cruncum coalefcic;
ea vero , uc vidi ad hunc diem , folcj pinguitudi-
ne catete. Lamina: autem hujus mcmbratia: quam-
quam porius neceflario officio , quod nervi trunco
per fiu medium cranfvadenti przftare dcbene , quam
deftinati fabrica , acque decurfti , vaginas nervo
danc : adeo eamen affabre tranfcendenti nervo fs-
pe accommodanrut , ut ad eum vagtnandum , non
tam loci neceffitaee confcrre , quam pnfinito fa-
brics confilio pofita! ibi efle videancur. Siquidem"
quandoque vidi; quod & coram in finiilro ifchiadico
ginas ; quas polfis occtfforias appellare ; infundibuli
iormd recens conHarum nervi truncum excipere ;
& hinc fummo infi*as trochaoteri, illinc margina-
to veluti orificio defcendenrem nervum inhiare ,
exceprumque coocinuo ufque in crus comitari •
Eltque prafens vagina adeo elegans , uc fcalpelli
manubrio incer nervum, vaginamque verfato, veluet
enf;* laxa vagina esceptus , ilihiadici nem truoCUJ
vidcatur .
XXIX. Aojwat hane nativam Mtimarum
vaginarum ifchiadici nervi laxicacem adfitorum mu«
fculorum non (acis proxima ptelfio i qui mufcull
ptotcEtjm pracijije trochanecre maiori , veiuti pon:ci
nervi iruncum vix leviier folent ateingere. Qua con-
itanti laxitate quantmn h»; vagini excipiendj) vaport,
C 3 quera
.
Digitizod B/Cooglc
38 De Ischiade Nehvosa
quem arteria: exhalant (xxi), in homine apci fint;
quantum excepto in fe ipfis retincndo peridonea: , ne-
minem arbitrornon videre . Ad haic, arteriarumHftas
ifchiadici nervi vaginas pcrcurrentium magnitudo eft
tanta, quantam rion aliis uilis vldi forte datam reli-
quorum nervorum vaginis. Facit hzc autcm ma-
gnitudo vaporis fontem ubcriorcm . Quam ob rem
numqtiam vaporc vacuas vaginas illas invenio: quem
imo coa£ium etiam aliquando deprehendi , peneque
geiatinofum. Et ea certe coactio mihi vifa eft fimul
*jus vaporis indolem probare concretionis capaccm ,
fimul & naturalein ejus copiam in his vaginis elTe
infignem. Quamquam exiftimo coaflionem in vapore
pofl mortera fuccefliue : calotis enim defeflui tri-
buenda, qui non folet in vita nervis facilc dccffe .
Nervorum namque truncos, ramofque praeipuos, na-
tura & commum partium calore , & mufculorum in
primis , quibus fubjacenc , accubitu iblet defenderc.
Qua ratione vapor in nervorum vaginis neque redun-
dare potefc , neque frigore figi . Et hxc in nervis de-
fendendis naturai providentia elucct adco pcr corpus hu-
manum , ut fere duo tantum infignes nervi excipi pof-
fint , non line maximo, confilio eo munere defecli : quo-
rum nervorum altcr eft in cubito, alter in crure . In
cubito enim nervus inGgnis; tubhalem Anatomici vo-
cant; inter olecranon ulni , 6c condylum humeri inte-
riorem , ex averfa flexura cubiti parte , pene fubjc-
flus cuti dccurrit : 'qua in fede , mufculofi incubi-
tus minifterium , quo tot alii gaudent nervi , cu-
bitalis defiderat . In crure vero multa ifchiadici
nervi pars aflimilem cubitalis nuditatem cxperitur .
Natus enim a fpina radicc multiplici poft majoreni
femoris irochantcrcm coalcfcit in ttuncum ilchia-
dicus nervus : interque illum trochanterem , glu-
teumqus mufculum majorem , qiiadratum femoris ,
caput-
DigitizGd B/Google
CoMMENTAR.IV 3.
19
eapurque bicipifis , via faris fjcili , & laxa , dt-
feendit ad poplitem , bieipiti fubjeftas , ac femiten-
dinofo . In toto hoc yaftu ambitur nervus undi-
que mufculis , non adftringitur ; totufque vaginis U-
xiffimis mnlliter continetur . Truncus vcro , ut
poplitem attigit, in duas partes pratcipuai fecedit :
quarum alrera major , direflionem trtinci profequi-
tur, furamqtte penirus intrat , inter principia mufculi
gaftrochnemii ; cui mufculo fubje£ta , & valenter ad-
JtriEla, vcrfus calcaneum defccndit: minor altcrave*
ro pars cruri exterius advoluta antrorfum deflectit .
Minor autem ftzc altera psrs e(t ob nervoforum fta-
minum quantieatem minorem , fed vaginarum laxitare
trunco fuppar . Nam a rmnco profecla per exterio-
rem infenorcmque genu partem oblique defcendit,
imam fupergrediens capitis fibulx fedcm . In quo
toto defceniu a trunco ad fibulam omni mufculo
nuda eft, cutique fubjecta, progreditur. Laxis id-
eo hac tota ln fede , & vapore divitibus gaudet
vaginis. Superato fibulat capice, inter peroncutn
longum , tlbulxque corpus dcfcendit : indeque fub
longo vadic digirorum pcdis extenfore , tandem
inter longum extenforcm pollicis , & tibialem an-
teriorem . Haitenus mufcults fepulta, fed mox prilli-
nai reftituita libertati . Nam , uc extenforem pollicis
evadit, fzpe ad feptem ufque tranfverfos digitos fu-
pra mallrolum exteriorem , bifariam dividiiur , &
per prtorem cruris parrcm extrinfecus vcrgentem ,
mufculis iterum nudata , cutique fubjecta defcen-
dit'. Pergit autem fub cute defcendere ad fuperio-
ra ufque , excerioraque dorfi pedts , donec tandem
in ramos diffipata in pedis carnihus definar.
XXX. Trvncvs igitur ifchiadici nervt , an-
teriorque propago in crus demilTa , non , ut propa-
go altera furam invadens , mufculis indufa, flrictac
C 4 jp
4o De Ischude Nebvosa
cjue decurrunt , fed maximam partem aut nullum
habent mufculorum accubirum , aui perquam levem.
Hx itaque nervi partes vaginis laxioribus ambiun-
tut , vaporeque divitibus , & ideo longe aptis.qu»,
pra cseteris reiiquorum nervorum vaginis , lupcr-
fluos humores , quandoquidem »s machina laboret ,
iibi recipiant. Solcc cnim in laxiora loca , & mi-
nus refiflentia , corporum undiquc nitentium facilior
effe recepius . Quem ego receprum in his vagi-
nis opinor , non modo fuperfluis , fed pravis etiam ,
acribufque humoribus pofle facilem effe . Acrium
«er.im humo:jm vim irri:^h;liora vala maiime fen.
liunt, qujT.funtrinlecu! (timulo perciuntur, acre per.
ciens urgent , acluofius rerjduni , 3c vet Gbi infi.
guni , Sc retinen: , ve! e»pe;lunt ^udafler in vici-
ns, qu* fpeaent.fpatia ceKulofa. Vafoium autem
ittiiabiliras tuoiiarum , quihus conflant , teneriru-
eH vafurum '
quc prapaijin
ifr.-n , livt -.LTt jine pcccer.r eju' r.unmie'; , maxi-
mam inveniant oppotiuoitatem nocendi . Q-am e-
go puto nuili homirum deeffe, quamqjam saqui effe
pofTmt ei jioxx opportuniores : qucmadmodum illi *
funt , qui nervorum ilchiadicorum vaginas naturi
laxiotcs habcani , nudiorefvc confueto . Nam (icuti
od ophtalmiam, ad anginam , catarrhumve prse aliis
olii procliviorcs funt, ob locorum, quibus morbi il-
li infidcnt , peculiarem in illis corporihus habitum ;
fic homincs poffunc effe ad patieniiam ifchiadem in-
triufecus eiidtatam difpoliiiores . Vc vcro ei cauf-
lis
□igiiized b/Coogle
GOMMENTAKITS.
4»
fis eitrinfccus eoxx applicitis fiat poftica ifchias nervofa,
ingenira ilchiaco ncrvo, & omnibus eadcm ineft dilpofi-
tio . Tam frequentem namque habet mufculorum nu-
dttatem (xxix) , ut frigus, aliave rortuito in coiam ex-
trinfecus incirrrenria .facile in ejus truneum,cruralem-
que propaginem , vim poffint iuam proxime exercere.
Quam paritcr vim norc femel vidi propaginem nervi al-
teram in furam demiffam identidem retuliffe. Retulit
fubinde vero, tanquam doloris radiis a trunco proccden-
tibus invafa; & fi forte doluit conHantius, quali do-
Joris cauffis infclTa , id raro accidit , & iilis opinot
in fubjeftis,in quibus ca propago non fatis effet mu-
fculis adftrifla ; aut quando tantn vis acris materiae
in ifchiadicum nervum incubuerat , ut , mufculis in-
vitis , in illam furx propaginem irrumperer (xxxvi).
XXXI. Hact.envs mihi videor probabilcs cauT- '
fas protuliffe , quas ifchiadicum nervum cogant indolere
(xxvt), & car ejus ncrvi tmncus , [iriorque propago
in crusdemifla.doloris traflitm iiepc iuliincant (xxix),
praque cateris machina nervis, cubiiali cxcepto,do-
loris cauffis capiendis finr maximc idonea . Quo in
cubitali nervo non eft cur quifpiam curiofe quasrat
difpofirioneni candcm fere.efle, paflionem rariorcm . :
Etfi de illa enim palfionis raritate cauffari parvitas
poflit nuda: fedis nervi cubitalis j non tamen tan-
(a,ut creditur, ea raritas elt. Siquidem vidi frequen-
ter cum ifchiadico nervo cubitalem ctiam dolere ,
idque pra-cipue cum cauffa doloris fuir interior , • . , I
lic ut potuerit utrique nervo occurrere . Quam do- i
loris focictatem & confenfum in cubito , atque eo-
a» , lic ut uno eodemque rcrflpore ambir illx pac-
tes indolerent , traitanti mihi plurimos rheumatico ,
venereove viru divexatos videre contigit fepifii-
me : nec dubito quin , fi animus fedulo adverratur.,
doiorum hoc connubiura frcquenter occurrat. Imo
qucm-
Digitizcd by Google
De Ischiade Nervosa
quemadmodum in coxa natum antea dolorem fcnfim
fipe vidi ad pedem defcendiffe , vel in pede natum
petivifle coxam : fic frequenter »n cubito refidemem
dolorcm,fi ad humerum afccnderc, & ad poflremos
vidi rnanus digitos propagari . Tantaque e(t in his
doloribus (imilitas, atque confentio, five partium in-
dokntium eadem difpolitio , Gve nati doloris natu-
ra fpe£letur,ut cenfeam re£le Celsvm (m) utriuf.
que doloris judicia conjunxiflc, pene etiam exaquafle.
Ego vero li nomen ifcbiadis non fuifler a fede doloris,
fed a forma profcctum, minime dubitaflera illum bra-
chii dolorem ntrvofam aibitalan iftbiadem appellare .
Convenit enim cum poftica ifchiade nervofa, forma,
fede (xxix) , fympromatibus (iv), curatione (lv).
XXXII. Cvm igitur uber, acerve vapor in ex-
rimis vaginis ifchiadici nervi firmirer immorans po.
fticam efficiat ifcbiadem nervofam, quomodo fympto-
mata ifchiadis omnia , efFe£tufque gignat , videamus .
Et primo 11 a nimia copia vapons orta eft ifchias, di-
ftrahenrur neceffario nervorum vaginai, 8c inclufa ner-
vofa filamenta comprimentur : itaque dolebit minus
quam torpebit crus. Contra fi pecc.it vaporis acre-
do : tum enim dolor eric acrior , & permanens .
Sed, utralibet ex cauffa duxerit originem , vefpertinis
cemporibus ifchiadica paffio femper erit acerbior .
Incalefcit cnim vefpere hominis machina , & tum
quod incitara fanguinis moiu major vaporis copia in
Jvaginas nervorum derivatur > vel quod , auclo calo-
re, acris materia vaginis conclufa impellitur , & ex-
citatur , iTchiadica: paffionis fiec incremcntum . In
quo incremento quanrum segri quandoque crucienrur,
vix puto verbis wplicari polte. Equidem vidi qui
mifere noctes ducerent ad diluculum infomnes, ifchia-
dicis craciatibus acriler' divexati : cumque leiti ca-
t» Dc n HcdkaLuMd t»p.Tin.p.o.7J. Edit.Roicrd. MDCCfc.
.Digilized b/Cooglc
lorem ferte non poflent,aut vigiles totas nofles in-
ambulando rranfegifle , aut , lefto relifto , recubafle
bumi . Et vidi qui,ut tantulum diu negati capef-
fcrcnt fomni , capiti fubjicerent pulvinar, nudum au-
rem corpus inteflo folo inlternerenc . Eftquc in ea.
dem caloris adau£ti peraicic pofira ratio, cur poft;
crapulam effufiorem , poftque magnos machinz mo-
ius augefcat ifchiadicus hic dolor , & confuetam vefper-
tinam exacerbaiionem anticiper. Itemquc cur ilchia-
dici doloris major fn geftivo tempore vis , major
cum Bgcr laneo , quam ftramineo le£to recubuir .
Et eic laneo quidem leelo quot poft noflem dolore
vigilatam vidi igros furrcxifle , per integras eiiam
horas ftare pcdibus nequtvcre ; impedita cruris male
affefti extentione ; paullatimque erexerunr fe proui
aura frigidior cubiie pervaderet , aut crus invitum
agitaretur. Qua duo quod calorc exagiiaium in va-
ginis nervofis acrem vaporem fane fedarent , ac ube-
rius accutteniem repelkrent, vidcntur profuifle . Sem-
per autem probat calor G dolorem aliqucm inten-
dit , acrem , exfuperantemve materiam doloris il-
Jius poriorem caulfam efHcere. Cujus indicii quan-
ta utilitas fit, is, qui curandis zgris operam locet,
potefl: incelligere. Nam in dolorum turba , quei*
maxima condat pars morborum , fzpe fumus in an-
cipiti ■ Alios namque dolores vefpcre acerbari vi-
demus , mane mitefcere ; alios contra matutinis itt
horis fieri gravioces. Vtrorumquc difpar natura
manifefta elt , caufla difpariratis non manifefta ,
Hanc tamen elucidant caloris effeclas . Nam dolo-
tibus vefpere increfceritibus calor obelt , miiefcenti-
bus prodelt. Illis ergo doloribus caloris effe£tus ob-
funt , iftis ptofunt . Calocis amcm in humores ef-
fe£tus funt rarcfacere , folvere , commovercque I-
saque dojtribuc calorif aeceffione raicefcentibus , fo-
lutioj .
44 DeIschiadeNervosa
lutio , commorioque materiie dolorem inferentis pro-
de(t : nocebat haic ighur craffa indole , & gravi ,
partemque afteitam opprimente . Quamobrem qiu
matutinis in horis graviores fiunt , mites omnes ,
torpirique fimiles dolores fuiir ; calidifque aflumiis,
admoiifque , curabiles : 6c Vidi nuper liberaliori vi-
ni poru ralem natum io aigro, ob diuturnum dexcri
iateris incubirum, in nate,dolorem evanuiffe . Do-
loribus contra caloris acceflu increfcentibus dubium
efle non poteft cauflam dare materiam vel copia
pcccantcm , qui crefcat inciratis vita; viribus ; vel
acredine noxiam , quz, caloris veluci facibus admo-
tis , agitetur ultro , fiatque valentior. Ita expli-
cacur , cur afthmatici gravius antelucanis horis pa-
tiantur , quorum pe&us lencS crafsaque maceria far-
ciatur; quod farpe vifum ; rheumatki contra , atque
podag-ici , quorum dulores ab acnbus humocibus e.
xiftunc, vefpcninis.
XXXIII. Dvm vero ifchiadem patitur ifchiadi-
cus netvus , fenfim in novum habitum tranfnrjiatur ;
quem vel ipfa cum ifrh:ade origir.it is induit , vel
non diu poft natam ifchiadem acquirit . Ifque ha-
bitus eft iydnpi Mtimarum nervi vaj;ioarum. Qji
fi a nimia vaporis copia djxit ifchias originem , in
ipfa hac copia cxiitit: fi vero humorum acrcdini do-
lor ifchiadicus dcbetur , non diu poft natam fequeiur
ifchiadem . Scilicet acris maceris ftimulo in nervum
irritatum major in dies confueco fiec humorum con-
curius • quem flimulus femper provocat in carnibus
animatis . Et hic major concurfus tum per ilchia-
ci nervi filamenra, tum per fanguifcras cric vagina-
rum arrerias: eritquc uberior cum acrior affuerit ir-
ritatio : quod fcmpcr eft quando dolor fsvit . Dolo-
ris ergo tcmpore aneria: (imul, nervique irritantur,& hi
fubjeclos mukulos convellunc, faciuntque Isepe crampos
dolentiflimos (v);illa; nftnium rcplent cruris carnes, &
vaginas potiffimum nervofas caufsam ftimuli haben.
tes uberiori vaparis copia ditant (xxxiv). Cram-
pos autem illos fequi folet venarum fub cute partis do-
jentis difcurrcntium teraporaria inflatio varicofa, quam
ut olim in ifchiadico paroxifmo Martianvs (v),
jios in vapti crampts hyftcricarum clare vidimus. Nii-
perque Matrona crampis illis obnoxia; traBui ntrva-
rum vulgus appellat; quo loco identidem patiebatur,
manus dorfo, cubito , brachio , collo , crure , carnes
tumebant;. venaque loci illius inflatione turgentes, li-
ventefque toto crampi tempore erant . Quam infla-
tionem a niraio fanguine potifliraum derivo in venis
illis laxioribus collc£lo , utpote fub cute (itis ; in
quas omnisilla fanguinis copia, qux fedes cruris in-
teriores , convulfione claufas nequivit invadere, cram-
pi tempore corrivarur. Crampus autem eft brevis,
invita , violentaque mufculi convulfio : & fedes ve-
re cotivulfas fanguis non immeat.
XXX.IV. Immeat vcro uberrimus Rimulatu
cruris artcrias, in quas accurrit , vel potius velocif-
fime tranfmeat , inundatque loca , pondcrofioraque
reddic.in qua: arteria illse finiuntur (xxt). In his
vaginas etiam ifchiadici nervi , quarum in primis ar-
tcria: ftimulis propius agicantur: illafque rcplet multo
vapore; qui necelTario craflior confueio.cturifque igna-
via , rq/poreque immotus, laxis illis in vaginis (xxx)
facile relidet. Itaque vagina: ifchiadici nervi hydro-
pica: fiunt : ifque hydrops cum femel invafit , li do-
lor ifchiadicus peifeverat , crefcit in dies , & con-
firmatur. Nequit etenim venis tanta reforberi co-
pia vaporis in vaginis effufi , quanta doloris tempo-
re quotidie incurrit : partim quod ofcula venarum ,
plecaque certe , obruente vapore , opprimuntur; par-
tim quod vapor raora ipfa fit in dies impacicntiot
4^ DeIschiadeNehvosa
reforbtionis . Nam vapor , qui' coagulo dives efl , aptus
reforbtioni eft eum recens eft , fi diutine immoratur,
loco quantumvis opportuno, reforberi amplius nequit.
Crafliores ctenim glurinoliorefque lympha; partes,qui.
bus ille vapor imbuitur [xxtx) ,mora, ab aquofiori len.
fim vaporis parre fejunftz applicari folent parietibus
cavez illius , qua concluduniur : & Hmo perfimiles
novam in membranam paullatim coalefcunr , quac
parieiesillosintrinfecusobfarr.il. Cujus novat roem-
branx miniftcrio patentia in illis parietibus ofcula
venarum abforbentium maximam parrem ocdudi ne-
ceffe eft , & abforbendi officio venas defici. Quod
in omnibus faElum vidi, quotquot abdominis,vel pe-
floris hydrope diuturno potiflimum laborarunt: quo-
j-um ventrium parietibus, fed maxime peftoris, tot fa>
piflime talium membranarum fuperadjefta vidi ftrata,
ut aperte intelligcrcm cur toiics in hydrope confirmato
nequc purganribus, nequc diurcticis, neque fudnriferis
remedtiselici aquse poflint. Nato igitur ifchiadico do-
lore intumefcunc vaginu fenfim ifchiadici nervi , Sc
nifi cito mareria dolorem inferens dellruaiur , fiunt
hydropicx : ifque hydrops , nifi ftatim diffipctur,
perrinax fit , cruftaiis eoriaceo tegmtne parietibus
jniimis vapjinarum nervoforum . In hoc autem hy-
drope nonmhil utilitatis effe poteft r nam , affluen-
te vapore, acris materia, quas antea nervo adhzrebat,
diluituc fortaflis, immifceturque eapori : cujut allu-
vie ahforpt non adeo reftat Itbera , & irclulo ner-
fmit infa-vire. Accipit vero impullum aut calor
Digitized B/Google
COMMENTARIVS. 47'
nimio, aut mufculari motu plurimum auBofxxxii):
quibus folet cx cauflis ilihias intermittens intcmpe-
ftive exacerbari . Ideoque in his cafibus donee in-
tra vaginas ilchiatlici nervi colUEtus humoi quiefcir,
quod lzpe intcrdiu fit, rorporis in crurefenfus, non
doloris , adeft : quem fenfum puio ab humoris collefti
pondere narum perpeiim in nervum incumbentis;
ceffat ille torpor , redeunte dolore ; fenfus minor ,
accedente majori . Ea tamen , quxcumque fit , hy.
dropis utilitas maguis certe darr.nis , qiut paullatim
infert , fuperatur. Nam , hydrope nato, etfi dolor
intcrmittlt , paflio tamen confirmatur , lorgiorque
fit • farpe etiam dolot ipfe exacerbatinni<; tcmpore
fovior comparet . Quz major fevitia aut quia fao.
guis jn dies tn jfcbiadicum r.ervum , habitus jara
femel delata mora fa£la ell deterior; aut quia fe tan-
^dem potius illa materies contagione-multiplicavit , po-
^ teft oriri . Vaietque in primis contagionis vis ,
quando acris ' maccria ncrvum irritans indolis efl ve-
nerei : qualts lentam ob indolem ifchiadicoi fepe
• in nervos, uti cztcras in machinst partes minus ca-
lidas , minufque commotas , folet defigi .
XXXV. Sit nnmen ergo eonfirmaw poftica!
ifchiadis nervofas hydropt datum trunci, priorifque
cruralis propaginis ifchiadici nervi; quem hydropem
patiens diu fi negligat, nat ifte pcdetentim in cru-
ris incutrat femiparalyfim . Neque etenim poteft
ifchiadicus nervus eircumaggefti vaporis pondcre diu
gravari , quin ejus filamenra nervofa prelTione illi
lenfim elidantur , & mufculis nervifque fubje&is
debilius adminiftrent. Quse fcilicet eft cauffa illius
poftromz omnium horum ifchiadicorum fcena; , atro-
phis, & femiparalyfis (vii). IUum tamen hydn*
peip , tantarum rexura auftorem , quena hatlcnus-
48
DeIschtabf, Nexvosa
conjeftancio fone videar eviciffe , inifchiadico nervo,
donec ifchiadem patiatur, adellc ; fperabam experimen-
to probaturum cadavcris fe£tioncm , quam ex neco-
Einaro nuper , dum hsc conlcriberemus , hominis
anc ifchiadem pafG forte fortuna conrigit inftituere.
Sed quin hxc di(Te£Ho mihi pro eo ac voluifTem fatis
faceret, plurima obftitere. Etenim Vir erat annorum
eirciier quintjjaginta, qui quaiuor antc menlts quatn
Iioc nnltrutn adiret Incurabilium Nofoiomium ,
Salernn Neapolira iier faciens , ncfcio qua caulTa,
toafhis eft nottu , nudis pedibus , niultam , fljcn.
tcmque aquam pertranfire. Pautlo pol> dolore cor-
ripitur in planta , & dorfo pcdrs (iexiri , qui fen.
fim afcendcns ad ifcbium ufque pervenir , direclio-
tte fervata , c t eft in poltUa ilchijde nervnfa ,
Morbum initio fatvum nnn rcpetiti juvaranl fan* \
guinis mifliones , non unguina varia , non ■SpnrotB ■
purgnntia irerata ; cum ager acura febrc correptus j,
die Junii decimafexra in Noibcomium eft delatus .
Erat febrts ex epidcmicarum putridarum genere in )
quam infima: plehis homo.in fumma hujus anni 1704. j
annona: cariratc, uti plerique homines fortis ejufdem,ob *
perverfam forte vietirandi rationem inciderat. Macies
ei fumma, herheus cutis coior; qua communia tutn
temporis mulris erant hominibus caritatem expcrtis •
•uidicia forraflSs diutini ex crudis vcgetantibus ali-
menti ; virium dcjeftio mulra , alvus follicira , &
flucns. Febri, ut par erat,feliciter depulfa , fequens
valerudo , ut in corpore inanico , multam inrulif
.famem. Hanc parco nmrimcnto , quod vires paul-
Jatim erigerer, non cnervem adhuc opprimerct con-
caqucndi facultatem , temperandam tegro pcrfuafi .
Imerim cum alvi laxiras totis fcbris temporijius ,
quz duoaecimo defiit , ifchiadicum dolorcm non ex-
tinxilfct ■ qui dolor fajvicnte febri valde itjtenfus e-
Digitizod b/Coogle
COMMEWTARIVS.
vafcrat ; qua tradam (li) methodo ifchiadis curatio.
ncm fum ingrcftiis . Erat res in vado , jamque do-
lor infigniier imminuius brevi fecumrara curatio.
nem integram perfuadebar , cum , famis impatiens ,
multa segcr , nulloquo ordine , eleSioneve fervata ,
ca-pii devorare. Corripitur iterum ingcnti alvi fluo-
re , qui tres intra dies corfiua admodura euerve ad
internecionem confecii;. Eo excinflo , vifa eft oc-
calio longe digna , qua noftram poflet de hydrope
ifchiaci ncrvi in pollica ifchiade nervofa fentcntiam
declarare . Ncquc cnim defpcrabamus ; ui ut icger
diebus vitat extremis vix ad iroam tibiam tantulum
ifchiadici doloris fenliffet ; fi vere ifchiadicus ncrvua
hydropo laboraffct , aliquid in eo nervo inventum
iri,quod fi non prstfeniem oftendere, prargreflam faltem
morbi caufTam poffet arguere . Cadaver in Thea-
trum perlatum efl : nos diffefiionem inftituimus .
In illo tamen quajdam extrinfecus obverfaia fpem no-
ftram infregere. Eienim clunes corruprie vermina.
verant , & pes uierque ad r»ediam ufque tibiam
aqua intercute laborabat : quz viiia , dum seger VI'
veret , nemini attenta , fbrte poftremis vitss diebus
irrepfkfle dicebantur. Vtcumqua tamen inita di(Te<
&io. Vififquc primum vitiis in abdomine mani-
feftis , qute fluoris alvi cauffas quadanienus decta-
rarent j quorum hiftoriat alias errt fortaffe ]ocus j
ad ifchiadicum dextrum rjervum nos convertimus .
Quo <tete£to,fic vifum. Erat nervus, adhue vagi-
nis indutus , a coxa ad tibiam folito coloraiior »
non jam vaforum vaginas percurrentium magnitu-
cline , aut plenitaie , fed intinftu quodam novo
- ambieniium mcmbranarum ; orones etenim flave.
\ bant . Itaque vaginis nervi extimis incifis , deter-
foque vapore j quo certe non pneier nsruralem mo-
dum imbuebantur ; vidimus vaginas craffiores con,
D fueto,
5<3 De Ischiapi Nervosa
fupra , colorcm illum non appi&um , fed imbufuta
poflidcre , quo ne ipfe quidem nervus , etfi cerce
palljdior , erat immunis . A fibula; autcm capire
ad pedem imum albidior erat pervus , pleniorque
vapore : cujus , a medio tibiar inferiusj eopia tan-
ta fupererar, ut infignirer vagina: a ncrvo inclufo (H-
flarenr , quo locum facerent vapori. En actutum
mihi nata fufpicio grayis, eflecne in ea infima ner-
vi fede vifus hydrops refrduum hydropis ifchiadii
prsgrefiz ; an progeoies illius, qui carnei proximas
jnfideret , Erat autem nltra fedcs, ad quas cutts cede-
ma pectineret, nervi hydrops extentus: quod facetc
pofier ad referendum hydropcm ifchiadi pragreffa; .
Et novus i!le vaginarum color trunci ifchiadici
nervi a coxa ad crus indicium dare poffe vidcbatur
Jymphaticse proluvici, quje illas olim fcdes occupaf-
fet (xxxii I ,xxxi) , Quia tamen in eo eadavere, de
quo nunc difputamus,& propter fervorem tempefla.
lis, & propier aperti in antcccfliim abdornims , clu.
riiumque fceiorem ,. & propter efKcacera metum
contagionis , qui illa tempeflate omnibus erac me-
rito 1'ummus , finiftrum ifcbiadicum nervum omni.
no negjexi , qui potujflet evinccre , an color ille
trunci neryofi dcxtri vere novus, an forte proprius,
& ad naturam eo in bomine eflet , nihil omnino
fum aufus ex hac diffeflioje decernere .
XXXVI. Qvem aucem bydropem tfchiadici ner.
VI mihi fimilem vero fecit liimuli fcdis, & natura?,
arque limul ifchiadis pervicacia: contemplatio, quam-
quam fc£la cadavera non aperre dcclanrunt , pluri-
mx tamen ifchiadkorum curaiiones ad hanc opinio.
ncm fcliciter inrtituca; aficrtiflrmum evicerunt. In
quas etiam Jeviifima , atqne fugax animi adverfio
vel homincm negligentiflimum , nedum meriro fu-
fpjcacem, docerc hydropem Ulura potuiffet. In cu-
Diaiiizcd b/Google
CoMMENTARIVS.
jus rei demonftrarionem non antta deveniam , quam
non leve dubium exemero & oriri facile , & (blvi
ncceffarium . Id eft hujufmodi . Curn iichiadiciu
nervus ifchiade prehenfus hydrope laborar, eftne tan.
ta hydropis excenfio quanta doloris, ut adco hydrops
toium occupcr nervi traftum , qui a cox» indo-
lct ad pedem ; an potius hydrops lummum unice te-
neat nervi truncum, quem primo foler dolor invade-
rc , reliquus aucem ufque ad pedcm nervus dolori
trunci confcntiens indoleat > In qua re non parvit > '
rationibus ad illam accedo opinionem , quse in ve-
ra, & confirntara pollica ifchiade nervof» (m ) dj-
loris comitcm hydropa conftituir . Nam d in ve-
ra ifchiade nervus ultra coxam confenfu dolerer ,
Suomodo fubinde ad poplitem ufque ( 111 ) , & noo
■mper ad crus totum dolor eirendmir! Eccur po.
tius cruralis anterior ncrvi ifchiadki pars dolenti
dehct trunco toties confentire (xxix), non eciam fcm-
per uni pofterior, qii£ pertiner ad furam? Nonne ,
quod iis nervi partibus dolor firmiter infidec , quas
cauffam in fc continenr dolendi ! Ad hsec , quavis
in fede nervum ifchiadicum extrinfccus imprimas,do-
lor antea filens in vera ifchiade firpiffime revocatur :
auod mihi eft documenio , in quavis affcfii nervi
de caufiam doloris contineri , quz urgeri poISt ex-
trinfecus , & impelli . Doloris autem cauffa comi-
tatur hydropi . Ifchiadicus ergo ncrvui ifchiadera
patiens five in coxa dolor incapit , Pc ad pedem
defiic , five a pede natus afcendit .ad coxam , quan-
tus quantus, pertinaciter indolet , hydropicus cft .
Hxc tamen intclligo de dolore nervi illo, qui & fi-
xus eft , & pertinax, veramque nervofam ifchiadem
( i ] cfficit ; funt cnim vagz quaedam ifchiadici . I
nervi punetiones ; falgura dolerii vulgus appellat ;
quz a trunci dolore in ramcw propagato folent ori- ;i
Digitizod by Googfe
5*
De Ischtade Nervosa
ri. Hse tamcn volatica: funt , pertinaceraque mor-
bum ; in quo verx ilchiadis nervofa; pofitus eft cha-
rj£lcr ; non conftiiuum : fgafmat ifcbigdicot appel-
larcm •
XXXVII. S i c iiaque conftiiuo ; ea ut contrip
ham in brevi , qua per tot capita fufius ediffcrui ;
decubicum uberis , irritantifve materia; faetum in
vaginas ifchiadici nervi ifchiadem ncrvofam pofticam
efficcre , Quas fi ab valdc acris materiz flinmlo fir,
cum vaginarum inflammatione pQteft oriri : quemad-
modumforte oritur qua> acrior eft ifchias, Sc conftan-
tior . Hoc primum morbi ftadium eft: quod excipit hy-
drojis, qui confirm.it ifchiadem , Hydrops vero , fi diu-
tine obtineat, nervum opprimit sdeo, ut ncquearul-
tcrius mufculis infervire, unde ob nervi defeElum, Sc
mufculorum diu fcriantium hebetudinem , cruris ac-
Ctdec fcmiparalyfis. Qui fatpe nervofa: ifchiadis
poftica; rranfitus eft noviflimus. Habct itaque morr
bus velut tempora tria ,quibus medicam opcm pofcc-i
rc pofftt : habet principia fzpe conjunfla inflamma-
tiuui : habitum hydropinim tn decurfu : tranfitum
poftremo in femiparalyfim . Contra ha:c fu.ii copiis
debet medicut, fuifque artibus infurgcrc.
XXXVIII. In his fingulis ergo ftadiis nervo,
fe ifchiadis poftica: , qux longo nobis ufii profuifi
fe funt vifa, punc diligenter enarrabimm. Etqui-
dem in initiis , quando faivior eft , & continentioc
ifchias , mirc femper profuit fanguinis miffio , quaa
lcvavir femper morbum , quandoquc eiiam excinxit:
ipaxime quibus confueci tluxus heraorrhoidum , u-
terive fupprefli feccrant ifchiadem . Cujus rei u-
lilicaccm facile explicabic tjuifquis atiendat , miflto,
ne fanguinis copiam humorum , unaque vica; vires ,
Caloremque antmamium imminui , quz vel faciunt
jfchiadem , vel reddunt accrbiqrem (xxxu) . I^ocus,
CoMfHENTARIVS. SJ
ettamcn dcfinicndus efl undc fanguis mitti debeat :
neque etcnim hoc in Hadin locus idem femper xque
prafuit . Igitur fi fuppreff* hemorrhoides nocuere ,
hirudinibus ani coronz applicitis , qui fanguinem
inde exfuperantem educant , morbus levatur : minus
utilem alias «idi fanguinis milltonem . Vidi femel
(aliter ifchiadico natis repentino vagis in abdomine
doloribus , fpontaneo naturz molimine , poft dictn
unum , & alterum aperras hemorrhoides : quarutn
fluxu tres per dies procedente , ifchiadicus dolor in-
tegre evanuir ■ Magna etenim intercedit inter fe>
d« hemorrhoidarias,& crura cenfentio: & vidi fz'
pe hemorrhoidiim , urerive, imminente fluxu, ifchiai
dicos nervos indoluiffe ; exa£lo fluxu , evanuiffe do-
lores. At quibus excretio languinis Uterina defi*
ciens fecit ifchiadcm , optabilis eft evocatio fangui-
nis ab utero : quam nuper in muliere pene quadn-
eenaria quatuor cucurbitulis ficcis rcpctito applicitis
femini utrtque , & proxima- fedi femoris anreriori ,
felicilfime evocavi. Hoc autem prsRUt imminen*
te jam confuero evacuationis tempore . Si minus ha-C
fuccedant, a pedibus utiiiier fanguis cducicur. Ete*
sim conltanti experieoria probatum mihi video, nihil
utcri fluxum efficacius clicerc miffione fanguinis ex
pede. Qua res poteil in eo rationem habere, quod
dum fanguinis accurfnm ad infera promovet.vim ejus
ad uterum alliciat majorem. Itaque vidi fuppreflum
fape uteri fluorem hoc auxilio provocaturti , imminen-
tem acceleratum , lentum etiam inciiatum . Nihil
autem eflkacius utero vires iddir,ac veluti cnlcarii
five ad menflrua velis, five ad lochia revocare: ni-
hilquc eit illi pradantius live partum diftkilem ex*
pedire eoneris, iive expedirum accelerare.
XXXIX. PossET aucetti quaflio effe , num
potius ex affeelo, an cx libcro pedc profir in ilchiadc
D 3 fat>-
54 DeIschiadeNervoSA
fanguinem mittere : quamquam mihi cerre olim utrin»
dc aaxh illa fanguinis miflio videbatnr , roeiu ne
in fedes illas fanguis vocatus , quz morbum conti.
nerenc, majori effet derrimcnto. Quod olim fere
fenferat Cklivs etiam Avrelianvs , qui
pollquam indicavit plurimet tx tala , atque aaeaia e-
jufdcrn fattu , qux futrit ifiiiadtta pafjiont pojftffa
vtntm dhlidwttt fimgaiitcm detraxifft • apce regeffit
ica parles cruris impletai magii gravari , cum rtptote va-
Cuata leta in femet materia fiuxum invitarcit ( n ) .
Cum aucem Claris viris a pede iffefli lateris mi-
re laudatam legerem fanguinis miffioncm , ur quae
fxpc dolorem pene inllancer ejcrtinxiflet , cum vel-
lem incredulus experiri , inveni rem veram. Vidi ete-
nim , popiicis vena incisi , bis exllinftam omnino,
fatpe mire levatam har.c ifchiadrm . Vidi frcqucntius,
& fjciiius , ifchudicar venat ramo ante , vcl polt
mallroium exceriotem aperto, quem Zechivs (')
in hoe morbo incidendum commcrdavcrar , feofrm
ilchiadem evanuilTe. Cu;us rei,contr» ac credetem
expert* , plurima jatn , per quatuor pene annos , 8c
vulgacia mihi lunt exempla . Placet ouperrimum
affeccc . Vir erat quadragenarius , qui pondus in.
gens elevaturus , corripttur dolore in finiflra fede
oMis facri. Dolot in dies fetrundum tfchiadicum
oervum paullatim defcectdrnj nervofam perfectt i-
fchiadem porticam. Crus atger extendere non pot-
erat , Sc ab hora diei vicclima fecunda multam
ad nofWm milecrime torqucbatur. Ventt :d noj
fere poit menfem; finguinem ;ubcmus emitri ab illo
ifchtadicar camo , qui ante raalltolum cxteriorem af-
feili lateris emuctebat, ad uocias pene duodccim: qua
fjo.
Digitized b/Cooglc
COMMBNTARTVS. JJ
fanguinis miffione perafta , fenfim dolor intra binoi
dies evanuit - vix parvulo ejus , fed innoxio feoftl
adosfacrurti reliflo , An crgo ejc ipfaprodcft fede affe*
fcla fanguinem mittete, quod.ex ipfis venis lareris afle*
£li fanguine edufto, vacuarz vena; i!lz liberalirer fu-
gunt , eolleftumque in vaginis nervr ifchiadici va.
porem efficaciter artrahuntr Sic quidcm nofl femel
vidi, quemadmodum in ifchiade, m ipfa etianl pp»
dagra , illa tamen albefcente, ac veluti phlegtnatica
(- ncmo id etenim pcrfcrrc voluit rubente prehenfus )
ineisa venfi aliqua. fuper ipfam , quod mirutn , par*
tem tumidatn, dolentemque excurrente, ac fanguine
inde edufto , mitigarum pariter acrem dolorem ,
jwucofque intra dies raorbum lentum alias , St per-
Vicacem leniter evanuiffe.
XL. Si fanguinis igitur miflione , eiiam , fi
tentare libuetit , iterata - fa?pe etenim fic perfccit (
quam femel inftituta inchoaVerat curationem ; tnor-
bus omnino non evanuit , duo funt auxilia cffica-
citer ufurpanda: alvi valens eduEtio , & parris affe*
ffce friftiones. Quae duo fuis legibus adminilrtan-
da funr . Etenim inciianda eft alvus duos ob fi-
nes , & ne inde quid ne-xii venx attrahanr , quod
ulterius in fanguinein relatum ifchiadis raateriam
poflit augere , & ut , vacuatis per inteftina humo-
rjbus , debiliores fiant vitz vires , & fanguints ac»
curfus ad ifchiadis fcdcm infirmior. Siquidem ha-
beo compertum inter alvum , & crura relationem
magnam intercedere : Ut alvo adftrifla gravefcere
trura videam,& torpida fieri; foluta, levari ilatim,
expeditaque efle. Rheumaticum vidi, cujus alvum
diu elatifam crurum torpor, St gravitas fociabatur :
alvo , pauco affumto oleo, egregic foluta , libenas iilico
rediir gradiendi . Egregie iiaque HifpoCratks,
DigitizGd byGoogle
Sfi De Ischiade Nervosa
ut eft apud Calivm Avn slianvm f p ),
usiltm iftbiadiiii d/finleriam affirmavit . In iichia-
dicis ergo li forte ru£tus olidi , & graves haben-
tur , aut ipochondriorum , maxime dextri , mole-
fta , & murmurans eft eontreftatio , pravorum hu-
morum , qui primas , ut ajunt , viss obfideant ,
pcierenria indicaiur: his utile eft cmeticumi Quod
poteft , fi morbus perfeverec , iterari . Nuper hac
ifchiade laboranti data per trcs continuos dies vini
emetici femuncia , horis maiuiinis , magnam edu-;
xit vim lcnti, flavique humoris ; quo mcnftrua jam.
ifchias eft brevi profligatn . Si locus emeiico non
eft, q-jud frpe accidit , ixi nxth alvus (onciianda
cft. Hoc duplici taiione fieri poteft , clyltece, aut
purgamento. Clyftet mihi femncr utilinr cft ex-
percus. Et pcimo diluens injiciendus cft hocis ve-
lpertinis . (i fieri eiiam polfit , antelueanis . Ex
malvi deco l < , & mcllc , ..:< mannz pauxillo uti>
liier patarur. 7'alibus cljfteribus , ut [umhajinem
U.it , l.i <. i.rui >k\,i ! ..•■■>, vidi :ci:iper roire le.
vaios. Si nou fatis hi proficiant, paullo acriores cly-
ftcres ufurpandi func : ifti atramen caute; nimis ete.
nim acres vidi nocentiflimos (xlv). Ek vctufta mu.
ria olivarum , qua? fit malvai , aut kyperici decofto
fatis temperata uti confuevi. Lenes illi clyfteres
vefpcre urilius ufurpancur : nam feccs vacuando ,
atrrabcntem vim imeftinorum , fomni tempori ma-
ximam , defettu aliquo pravarum maiecierum , red-
dunt ifchiadico quadantenus inncociam . Inteftina
item fbvem , & nefcio quam fenfibilem jegris rcfri-
gerationem adminiftrant , qua imminens illis ho.
ris ifcbiadis accrbitas , aut mchoata', leniri folei .
Clyfteris inje£lionem , fi fieri poffit, antccedere jubeo
acerbatioms tempus horse fpacio : aliss auicm fub ipfa
s«ef«
ff) Loco proiimt tinro p. m. n f .
□igiiized b/Coogle
CoUMEDTAKIYS. 57
accefTione inftitutam iteratamque utilitcr vidi ,
Ai clyfterej aeics , qui ftimulum inferendo, convo-
candoque ad inceftina humores , profunc , quoniam
femper vtdi pulfum rcddere frequentiorem , zgriquc
calorem facerc , jaclationemque majorem , maiuti.
nis in horis foleo imperare. Credidi etenim vefpe-
re injeftos ifcbiadem noftumam potuifle exacerba-
re. Purgantibus non ucor : raro ctcnim proficua j
frcquenter ctiam vidj incremento doloris infcrvi.
vifle.
XLI, Sjefe Htcamen hic auxilia minuunt
morbum , non omnino delent : idque maxime fit
cum cospit ifchias veeerafcerei Tum ergo, quia for-
taffis ofcula venarum abforbentium , in vaginas a*
pcrta ifchiadici nervi acrc condcntibus , obftrui cre-
ri («xiv), excitanda corum vis , & quodammo-
juvanda eft. Quod perficiunc egrcgic fricliones:
in quarum ufu, experientia edoflus, utile monitum
proponam . Cum enim , ur ifchiadi hoc tcmpore
profii , id dcbcat Friftio efltcere , ut iners humor
vagtnis implcxus ifchiadici ncrvi , in illa ofcula vc-
narum, quz forte nondum peniius finl occlufa, preflil-
ra juvatus, infinuetur; fedemque vaginarum , quam
adhuc pigra Ilatione tenuerat , fenfim relinquatj
id omnino pneftandum eft , uc propcllat fridtio ve-
tercs humores , non alltciat novos. Quamobrem
ita frtttio efl adhibendi uc pneter lenem prcfluram
nihil flimulj infcrat. Quod eft certe difficillimum.
Sed tamen id fere obtineo , quotics nuda miriiftri
manu , non pannis obvolud , nec alio armatS fti-
mulo , fecundum doloris traElum jubeo fedem affc-
ftam lenirer mulciri . Ec nc manus, & carnes con-
fricaca: incalefcant , inque fedem laborantcm fangui-
nem multum artrahsnt,ubertim olco pcrfundi fcdcm
confricandam jubeo. Mane fingulo per horas qua-
j8 Dc Ischiade Nervosa
drantem , fed vicibus iniermiflis , friftio indiruen-
da : qua fape vidi hos dolores ifchiadicos fenfim
integre vanuiffc , Olco uror olivarum , aut febo li-
quaro , quando fanz menris segrorans , quod fanira-
rem afferar , id unice przitans , magnumque reme-
dium puret : fed fpem falutis remediorum fpecie
meticntihus , aut buryrum «c cacaa , aut vulpinum
oleum recens paratum , nut viperinum , aui , quod
fe maximc raritate commcndar , humanam pingui-
tudinem commendo . Dum lubricam etcnim fri-
ctioncm mihi prsttenr xgroti , hoc illudve feligant
oleum perinde clt. Oleum autem interfufum , quo
copia eft majori , hoc minus aptam friftionem efficit
carnibus infiamrnandis . Frigidum etiam olcum fem-
per adhibeo, nam ca!efa9um dolorem efficit acriorero.
Quodadco multu habeo confirmatum ohfervationibu»,
ut Veteres plane mirer tot fomenra.rot ung-jina ca.
lid) potuilTc ifchiadicis profkua pradicare io his A v-
relianvm (?) . Equitis aurem cafus aote hos
quaruor pene annos adhuc memor» fuccurrit . Po-
oagrjm fubinde cxpcrtus corripirur dolore coxario ad
pedem eunte. Confuiitur, urGnam axungiam aliquan-
tulum calidam inungeref , tum larerem incofluro quam-
calentiffiroum ir.unQa fedi apponeret . Faflum : at
auctus cll inlignitcraautumdolor.quitamenfpe fa-
lutis primo toleratur . Sed moleltii inGf>oiter ir>-
crefcunT, e;ularufque extorquent plane miferrimos . Ad
hzc crampus fupervenir vioienriffimu) . Tuoc cie-
£to latere, fedes inunfta follicite petpurgarur. Du.
rat nihilominos convulGo, paullo tamen in dies mi>
rior , fcre hcbdomadam . Dteta , requiere , muito
epoto per diem diluiiffitno fero laEHs , rediit dolur
tclerabi.is , crjrifque faris coramod* agitatio . H«to,
hifque
C(J Laa ;imiiiB eidto p. =>■ »<•■
Oigiteod B/ Google
COMMENTARIV 3.
hifquc fimilia me docuerunr eitempla quam noxiui
in hoc morbo , ut cseterarum calidarum rerum (xxxn),
iminEtionum ctiam calentium , atque fbmeniorum
effer ufus. Itaque inunflio frigidi fit olei : ad lu-
bricitaiem eniro inltituitur, quat ealore non indiget .
Sic fri£tiones proficuz videbumur . Quarura virtu-
ti aliquid fcre Hmile mihi videntur tria illa auxi.
lia praftare , quorum ad ilchiadem apud veteres ,
recentefque medicos , celebris eft memoria . Veclu-
ram jnrelligo, decantaiionem , cleftrifarionem . Et-
enim Cjelivs Avrblunvs ctnvtnirt tftbU-
difii metum voluit , ftd primum fertmt leSo, dtbins
taibedta , wl ftila {t)l St Tbemisoni neceffa-
rium vifum ett ifchiadicos tauitan (t) . Refte qui-
dem utrique geltatio potius , qtiam deambulatio com-
mendata . Hzc enim fanguincm advocat in federa
affeftam ; & vidi in muliere , polf duorum dierutn
celerem infuetam deambulationem , ortam hanc t-
fchiadem; gelhtio vero lcni concuffu, atque tremo-
re , molliter pellit refidenie» huraores in ifchiulicD
nervo , & in meatus infinuat abforbentium vensrurn.
Affert fcilicer friftionis commoda, vitata preffione.
Hinc leni ifchiadi proficuam vidi vefturam in rhcda:
quv foniori tamen parum protuic . Decantationts au-
tcm vetufKor cfl fama ,ut cujus utilitatis ad ifchiadera
. au£torem faciant (<) Pyths coram; quamquam id
rectius fbrralTe alii Hishenii referant Thebano,
dequo BOETHIVS tn mulicis retulir, plariius, eaot
iftbiedittu M&bts ■vtxabat , modulit euntiat ftrc abfltrjif-
ft melcfliai («) . Quem HlSMEHiiM puto P H I-
Listionem indicaffe cura fiflaUn
M Loen citua f. n
(») «pud c*ttT»
«>i loco citlto fta. ni.
f» Chikittj ie hontli»
difriphni lib.iii.ap.mil.
]Hg. J+J. cd. GnTFHtl
Sts DeIsghiadeNervosa
Iko in ifchiade Mentta utUiter decama{fe (x) . Quod
■uxilium quamquam Soranvs vanx mtmis /».
Santiam judicavit, non tamen ut vanum audafler anti-
quarem; videmus etenim in fonitu artificiofe modu-
lato crurum przcipue carnes exfultare , & tanquam
felwm inchoare palpitande , ut refle eft olim a Phi.
II s T I o n e animadverfum . Eaque lenis palpica*
tio fonitu excitata , limilis effe poteft palpitationi ,
quam in carnibus excitat veflura , Sc zque proficua.
Neque alia fortafits rarione potuit prndefle eleflrifa.
tio; qua novem menfium ifchiadem hanc nervofam
percuratam memorat CI. V e r a t t vs (f) ; nifi
palpitationem excitando mufculorum ifchiadicum ner-
vum comple£lenrium , qua interceptus humor expcl-
lererur .
XLIt. Dvm hac autem miniflrantur auitilia
folent cafiu efle non rari , in quibus vehementia
doloris , cujus cauffa! non poffint cito deflrui , (ic
inrerim enervanda. Satpe ecenim nodtis quies, ma-
chiaa; neceflaria, ob magnam doloris acerbitatem au-
fcnur. Vnicum ad hunc finem, arque pratftans au-
xilium eft in opio : cujus granulum fub vefperam
deglutitum ifchiadicos fzvifiimos dolores vidimus
infigniter compefcuifle. Cujus rei fidem etiam ptefli-
tit inter alios, inftituto in femetipfo experimcnto ,
Abr.aha.mvs Kaavivs Bobrkaave (i;).
Quando autero ifchiadicus afiueverit opio , ejus ut vim
aroplius non perfentiat , non tam augenda dolis eju*
eft ; quo ifchiadicum torporem ingravefcere vidi ;
quam potius folvendum efl opii pauxillura in la-
ctis aqua diluti felibra , & poflquam eloca fuerint
communibus clyRenbus inteftina , per clyfterem in-
Bologna 174I. pig- 9t-
(O Imperum fieieni diihim
Digitizod&yGoogle
CoMMENTAHIVS.
61
jiciendum. Hac itaque via injiei poffei crudi o-
pti granulmn , vel guttz aliquot tin£lurz anodynx
Svdenhamii ; poteft 6e dimidiatum granulum
laudani opiati , vel nepenthes Qverciiim :
quod variis cdoflus experimentis affirmo. Habct au-
tem opium per ani vias immiflum conftantiorem uii-
liiatem , forte quia , inexperid bilis , aliorumque hu-
morum inreftinalium mifcelli, quorum commixtio-
ne fenGm opii vircs forraflis enervantur, purius fan-
guinem , & vigorofius intrar. Equidem vidi frcquen-
tes afthmaticos convulfivos infulrus hac opii in-
duitione rcdditos rariores : vidi fzpe ipfam colli-
quativam heflieorum diarrhzam firmiter imminutam
a parvula opii dofi per ani vui indufla , quam au-
xerat potiut copia major dcglutita. Quos prace!-
lentes effeftus deberi viiato opii cum bile congref-
fui , perfuafum fere habeo . Etcnim oleum tcmie
in opio eft, cui faporifera facultas unice ineft , quo
detraflo ; uti quidem fit dum aquz incoquitur , ad
cujus fuperficieru oleum illud fecedit , de quo faum-
i fropinala morlem atittlsrtmt r
pentinam ( • ) • quod reftat ex opio id innoxium o.
mnino eft , quocf eft in primis cxpertum a Stka.
L i o (b). Opii igitur oleum fi cum biiis oleo,i
daque ejus pane (c) , comtnifcearur, enervabitur fen-
fim, ac fcrc tandem foporifera ejus vis cvanefcct . No-
tum eft enim quid acida pofllnt in plantarum deftruen-
da foporifera faculiate . Ab hac autem bilis efficacia
in opii viribusenervandis, ratio mihi prsctpua vide-
rur rcpetenda, eur homines hdc minus icntiant opii
vim
(■} NiTHuiftt Chtmin eii a miaer.Mgno &c. S-II,
P»K- .9<». BuBnlm (0 Conftt V*r ■
at op„ ,fft£libm. Epiflol. ad
{() flpud lo. Chiit. I». Op, »1. }. p. f
cou dt Yinbui hypnoii- Edil.Vtnt[,M
Digiiizod t>y Coogle
6l De Ischiade Nervosa
vim , quo diutius ejus ufiii affuevcrinr : quod mul,
tis in arte habemus confirmatum exemplis . O-
pii namque vinute , cum vitz vires elanguefcanr ,
fccretiones humorum , quotquol a fanguine arteriolo
in hominis machina fiunt , minuumur; una fuperfti-
te , non tam integra, quam forte porms aufla, bilis
fccrctionc (xliii). Haec erenim a fanguine fit veno-
fo , cujus quo tardior eft motus , hoc major bilis
copia fcparamr . Bilis crgo in inteftinis hdc magii
redtindjt , quo diutius opium fumirur . Adeoque
maieria deftruens opii vires eo ntajor adeft , quo u-
fus opii fuerir longior. Nonne ergo quod opium
biiis copiam augeat , dum in alvi fluore a bile pro.
du£lo exhibentur opiata , quantum fub primo aJ-
ventu fluorem imminuunt , tantum ubi opii viret
evanuerinr , vehementius alvi fluxus recrudefcit , &
redit uberiusr
XLIII. Hanc opii faculratem augendat praj.
ter modum copbe bilis , mihi in animum confirma.
runt animaliura opio necatorum fcttiones : in qui-
bus femper vidi uberrimam bilis copiam inrcftina
replevifle . Quod utut jam alibi intentus adnota-
verit etiam Kaavivs , qui in duodeno canis o-
pio fopiti mutium bilis iuvenic , dum fimul bile
tmrgtmu & vtfita fiilis, & JkSmi cbelidaais ( d ),
fingulari placet etiam in avium genere experimen-
to confirmarc : quod alium jn finem , ante hos pri-
mo exaftum quinque annos , nuper eodem exitu in-
ftituimus , Scptembri menfe pinguiftimz cothurni-
ci bolum ingefiimus opii crudi , pondus iquanrcm gra-
norum duodecim . Ut in bolum compingerem, aquam
addidi, rjuam dimific ex parte flavo nnitam. In-
geltct opii bolo, bene primum fe haberc cothurnix ,
& par
(J) Impeiam hatm diaum HirrocniTi 0-.1m.4jt-
□igifeed by GoOgfe
& par fociis alacrirate videbatur, Sed moi fenfim
remifla ad cavca; angulum (e rcdcgii : adeo hebes ,
ut cum antea confpefto homine exilirer , fugamquc
pcrnicem capcfferet, ftc ur capite plurics cavez parie-
tibus iropafto vertice fauciarctur, opi6 acceptd, torpe-
ret penitus immota . Itaque, elaufis palpebris, reeu-
bans in ventrcm , a prima noctis hora , in qua bo-
lum ingefTrmus , ad quamra ufque , qua cubitum
ivimus , permanCt . Mane cutn furgerem , hora un-
decima, monuam fufpicabar: vivarn atramen adhuc
inveni , fed hebetem adco , ut excufTa ftaret immo.
bilis , vix paululum rcferatis , mo* claufis iterum ,>
palpebris : quaj cum diducerentur, piipillam infpexi
anguftiorcm ea , quam aliz fimul poEta: cothurnices
oftendercnr . Hoc in ftatu ad viceiimam ufque ho-
ram avis perflitit , in qua tandem monuaeft. Id au-
tem difcrjminis intcr hanc extitit, aliamque cothur-
nicim,in qua primum hoc tentavimus experimentum,
quod prior illa intra fex fere horas viverc deliit magnis
artuum diftentianibus agitgta ; hic plaeidior mortua
cft. Inillatamen opio ufus fum caure fcrvato,in hac
nonnihil.ut videbatur, effceto. Olentiflimum autem
ftercus hax moricns cjecit. Cujus abdominc diffeeto,
etfi reccns eflet mortua , carnes graviffime olebant :
& pinguitudo omnis circum aggefta , cua: flavebat infi-
gniter , grave ac naufeofum redolebar. Tenuibus
mtcftinis magna inerat copia bilis flava: , bullulis
aereis quamplurimis intritse . Crafla itera eo humo-
re turgcntia , pauxillum adhuc fceris continebant ad
anum . Ventriculo diMc&6 , adhuc intcgrum in eo
opii bolum offendi : cujus ne particula quidem mi-
nima , quod cgo pcrfpicerem , dcfcenderat in inte»
llinum. Pauxilla rantum boli pars erat adhuc in
jngluvic , humori commixta acris odoris , loturatquc
caruis concolort . Erac autcm ventriculus circa bo-
lura
04 De Ischiadz NerVosa
lum maxime adfli iflus : cu)us eallofa interior , vil.
lofaque tunica a reliquis vcntriculi carnibus , quafi
caultico w£la, fecefferar fic, ut lenirer mulcira in-
tegre deciderei. Fluidus erat amnina fanguis, g:u-
morumque expcrs , quem a difTeftis eduximus car-
dis cavcis , valifquc vicinis : in quo , adhucdum va.
fis inhajreme , plufculae videbantur olei guttulz fu-
pemare. His perfpeftis & cum primum inltituimus,
& cum altera vice repetmmus expcrimentum , fin-
gulare fubjccimus temamen , cujus extitere cftc£lus at-
temione digniffimi. Nam bolum opii a vemricu.
lo extraEtum , & inghivie defunita; cothurnicis , ite-
rum ponderatum , prifliniim granorum duodecim fer-
vnrc pondus compertum eft . Deinde hunc ipfum opii
balum , alteri cothurnici petulantiffimx ingel&mus.
Qub tamen coihurnix quamquam primo tempote
paululum remulenra vidererur , mox tamcn relipuit ,
priltinamque condanter alacritatcm oflendir, Vixit
inde alacris omnino , 8e nihil pariens , apud nos do-
nec voluimus , mcniem , & ultra. Mihi nunc in
animo non eft.ad alia properanti , qux ad lufceprum
fpeElant de ifchiade fermonem , ea, quas poifent , o-
mnia ex his deducere cxperimcntis : dcvia namque
cogor declinare. Satis attamen mihi facient dummo.
do evincant, opii ufu bilis uberera copiam, confue.
toque majorem inteftina ingredi .
XLIV. Compescvnt igitur opiaca nimis
acerhum ifchiadkum dolorcm : ufumque obtinent
prxcipuum in ea ifchiade , qu& venereis orta cauf-
iis , communibus remediis parum obfequens eft. Hxt
eadem omnium maxime & conftantius ferox eft , &
noflu intcntior . Neque mihi frequentes ejus cafus
pertraelanci multum profuiffe vifa funt plaraque au,
xilia hailenus recenfita. Nam vidi fanguinis mif-
fioncm vix levafip dolorem,nec qtiidquam prsftitiflc.nc
Digitizcd by GoOgfe
6$
ilthMClCl
intcctum illa iuc
: dolorcm iftKiaf!:-
ficacibus remcdiii,
cum paceretur, qui nullis ceffeii
ad hydrargyri ufum prudentem vcmcnaum tuit . Mi-
hi pluries ceflit egregia mercurius dulcis fepties fu-
blimatus: cujus quocidie vefpminis horis grana cir-
citer decem , stquis cerufla llibii partibus additis ,
melleque tommixtis , aigroianiibus exhibui ; libri
poft hors quadrantcm fuperpoca dcco&ionis facura:
ligni guajaci . Intra unam afteramve fepiimanam ,
uti fimpliccs alios venereos dolores , infignefque il-
los nervis inlidenies , quos nominant a/icacepoi , 8c
perpcram vulgo potius ad olfa ttibuuntuc ; fic ncr-
volam hanc ifchiadam vidi fsepe profligatam. Id-
que modo perfe£lum eft, fudoribus uberrime elicitis,
modo & alvo fimul eliquata , quandoque vero uri-
nis reddiris craflioribus, nec raro vix ulla, quam pcr-
fpicerem , fenfibili humorum perturbata excrccione.
Ha>c fi force non proficianc ; & fipe in venerea i-
fchiade confirmata irrita vidi ; videcur ad ipfam
venienducn efle hydrargyrofim : quam tamen multo-
(ies fruflra expertam non aufim efficaccm oranino
prsdicare . Iraque in hac eciam , ui in alia quavis
ifchiade pertinaci , ad alia remedta tranfeundum eft
tutiora quidem , & frufluofiora,
XLV, Etenim quando accidit , u[ omnibus
auxiliis ha&enus recenfiris ifchias rcnurt , vel ut
forte neglcfta veceraverit , jam in eo Icadio pertran-
E fivit,
66
Df. Ischiade Neh vosa
fivit.in quo cauffam. habel complcmm hydropa vi.
ginarum ilchiadici nervi (xxxni) ■ In cujus ftadii cu-
ratione vifa e(i adhuc inter aufus ingentes , magnof.
que conaius fere inutiliter fatigara mcdicina. Mor-
bus eienim trtftis , atcjue diuturnus duobus efl ati-
dacibui auxtliis a medicis oppugnatus , acerrimis
elyfteribus , & eaullicis : quat ambo novis cruciati-
bus vexavere zgros trifti fatis morbo divcxatos , &
irrtram iatpe atculerum medicinam ipfo morbo accr-
biorem . Vifi funt .cnim ad evocandum ad intelti-
na colleEtum in coxa huroorem , opportuni clyltc-
res quamaccrrimi ; ut adeo portentofas clyfterum
varietatcs medici certatitn excogicaverint : quas o-
mnes partim uc inutiles , nanim eiiam ut noxias
fciens prseteream . Sunt noftris agyrcis , arque
sgricolis dusc maxime clyfterum praparationes ce>
lebraiat, Etenim alii in fambuci decottum ty-
thymali lac uberrime effundunc , idque cories per
anum concincncer injiciunc , donec deje£tiones pro-
deant fanguinatz ; alii ex facuro bryontz dccoclo
magna copia parato , uno mane , aut & altero toc
conlcquenter clyfteres injeftant , donec inler fummos
cruciaius fundant vivum fanguinem intcflina. Fate-
bor ingenuus me quoque nonnullas ejufraodi perfe-
Qas oblervaffe curaiiones ; plurimas etiam accepifle
ab hominibus fids dignis . In quibus aitamen affui
tzpe cohorrui.Sc atgrorancium mireram doluivicem,
quos viderim fub ifta clyflerum carnificina fere exani-
mes : magis etiam illos, qui, his novis eruciatibus tole.
raris, morbum nibilominus intcgrum retulcrunl. Ad.
huc autem videre videor mulieris exemplum . Erat
annorum undequinquagima , plurium iiliorum ma-
ter , correpia roenle Julio poftica ifchiade nervofa
dexirt lateris. Per bimenfem fanguinis miflione
ex pedibus , & ano , ter diverCs temporibus lar-
giicr
DigitizGd ByGoogle
CommenVarivs.
giter inflituta , purgantibus validilEtnis repetito u-
Jurpatis , emplaftro ex relina pini , maftice , &
libano poft majorem femoris ttochanterem , qua
princcps doioris fedes crat , a medicis inutiliter ell
vexara . Poftremum agyrrse confilio ad clyfterem
fingularem venrum eft ex generofo vino paratum ,
pauculo oleo olivarum , & uncia dimidia hiera
picne Galf.ni. Primo clyftere injefto , pre-
henditur mulier variis , violeniifque convulfioni-
bus , & ilatim prafocatur : quo in flatu per duas
permanfit pcne horas , pulfu fic depreiTo , vix ut
dignofccretur : nec antca refipuit , quam repetitis
ex lafte clyfteribuj inteftioum elotum clTet , Sc fre-
quemibus abdomen molliftlmis ex malva cotapla-
fmatibus eflet fotum. £am vero abdominis craciaius
non antc multos dies , quos ufu repetito clyfterum
ex lafle paraiorum exegit , reliquere. Ifchias au-
rem ftetit eadem , curataque demum., ui brevi dt-
cam (li).
XLVI. Nec fuit caufticorum , quai Medici vi-
dentur poft fallacem fsepe expertam clyfterum ope-
ram arceftiviffc (r) , conditio diverfa . Vidcbaniut
enim cauflica ad materiam ifchiadis exirahcndam , ut
reapfe erani, opportuniflima (xLviji): duarum tamcn
ignoratione rerum , fpccici fcilicet ifchiadis, itr qua
unice valere polfent , & loci in primts, in quo dc-
berent applicari, raro , & cafu potius, quam confi-
Ho utilia fuiit experta . Neque enim omni i-
fchiadi opes poteft afferri per cauflica ■ nam qux
arthriiica eft, caufticorum ferc omnium folet operam
eludere. Vidi per fex pene mcnfcs dolorcm alie
infixum paullo pollerius femoris cum coxa connexum,
E 2 quem
(OCosfer Hihociit;» pig. m. 17«., * Cmivy
de affeflioTiibui clp . xxx. Aviiluhth U.p.iB-sji.
6%
De I s c m a d e Nervosa
quem nequc ter repetita veficantis a£lio , neque bis
adhibita uflio percuraverat : erupit poftremo ab-
fceffus ahe intimo fubjeclus gluteo mufculo , quem
fcflio profunda maniftftavit . In ifchiade aitamcn
nervofa , qua: ca\ifticoi'um opera mirificc percurarur
(li), nifi locis aptentur opportunis, inutilia quoque
cauftica funr (m). Quam in rem presbyteri anno-
rum trium & triglnta fingularem hiftoriam enarrabo.
Erat cholerica lemperie , ullis non parccns quavis
tempcflate laboribus , quo venatum irct. Cumque
Januario menfe per nivem altiffimam confragofa
quadam loca venatus caufla peragraret , dolore tire-
henditur immani dextri coxendicis ad pcdem ufque
protcndente : fic ut domum vix redire , fcquc leflo
committere potuerit. Nihil domi five fonicntorum,
five unguinum, in quie folet mulicrum indullria ef-
fe praxeps, primis diebus, antequam Medicus arcef-
fcrctur , parciium ci cft . Incaffum omnia, farvicn-
te in dics cruciaiu . Mcdicus arccffuus ifchiadicam
venam aperiri jubct , ac fedi dolemi humanam pin-
guitudinem affricari . Non minus irrita haic : ut
ad-o fanguis demio, tertioquc mitii , St uosTTrxcorsToii
illud decoflum ex bryonia pcr clyfteres injici dc.
dcre . Nam , qui nullo jam temporum difcrimine
vtgiles auiem nofles inter laciymas , 8c ejulatus :
ut , non antcquam dilucefccret , feffa jam lumina
fomno dare poffcr. Tmn vero nihil a Medicis in.
tentatum reliflum eft , qun opem afferrent aigrotanti.
Nam , ut omnia contraliam in brevi , intra bicn-
nium,
quam potius nova forma fe oflen-
iquiefcere dKimcdl-ptmio fci
Digitized byCooglc
6,
nium bis zgro dolentior fedes , poft majorem fe-
moris trochantercm , igniio fcrro profundc inufta :
bis plcna rolerara hydrargyrolis : ex bryonii decofto
pluries clyfleres ufurpari ufque ad fanguinis deje-
fttonem. Quibui omnibus vix illud randem po-
tuir obiineri , ui primam fape no£lcm dolor pla-
cidam relinqueret . Hoc cum eiTet in ftatu Ncapo-
lim advenit. Heic vero, pertinacia morbi , ac ma-
gnitudine perfpe£ta, quam vaientiffima vu fregcrinc
medicamina.cutis doleniiori coxas Joco fupcrpoiita fe-
raceo irajefta eft, maKimaque mercurii dulcis ftibio
adnexi , per tres pene menfes, copia daia, lic ur fa-
liva uberrim efflucrer : morbo ramen , uti jam an.
tea , viribus inregro . JEgcr tandcm curationis mi.
gis , quam morbi peria-fus Neapoli exccffu. Hinc
manifeftum eft uftionem illam , quam alias ( uv )
oftcndam hanc ipfam ilchiadem, fi opponuno inlli-
tuamr loco , poffe feliciter percurare , profunde a-
dhibitam loco non fuo inurilirer ceffiffe . Quod i-
dem variis exemplis , qua: fciens prztercam , vidi
comprobarum. Caufticorum reliquorum fonuna ea-
dem eft ( l, LII ). Hinc videas Chirurgos exper-
tilfimos , uftionem illaro , quam Diuscoridis
auftoritate motus viratiaai vocabat -S f. v f. r ] n v s
(f), vulgo ad ifchiadcm inllirutam poli majorem fc-
moris trochanterem paffim aut inurilein , aut ra-
ro proficuam pradicare.
XLVII. H o k v m autem rcmcdiQrum ad pofticam
ifchiadem nervofam confirmatam fallax , aut incon-
ftans utiliias vulgarem peperit vocem , hac ifchiade
prehenfos incurabili morbo firigari . Cujus cum apui
nos frcqucntiflima occurrerent exeinpla , fic ipfe me-
eum cogitare ccepi. Vapor imbunis acri matciia
E 3 redun*
( / ) ryiot-cha;» Chimgi.»' ay. i.
70 De Ischude Nervosa
redundans in vaginis ifchiadici nervi eas diHcndic, &
facit hydropicas (xxvn, xxxm) . Hic vero hydrops,
fl non fanguinis miflioni , non purgantibus, non cly-
lieribus , non friflionibus ceflir , venarum abforben-
tium ee vaginarum cavo |am claufiffe debun orifina:
quz . f, oa.u:a effenr , nequirent non exfugere fvxviv),
rlc: raberequc a fcde , ia qua hianr , quidquid bum».
ris occurric ; maximc duro inanitur cv.iiuaiiombus
machina , ve[ refider.s ipfe humor fri&ionibus com-
moverur. Qix fupeieffe igitur difluih mnrbo cu-
randi frufluofior ratio poffe: ? Nonoe illa , quam
inirc folemus , cum in pefioris hydrope , vel abdo-
minis, vel cu ufvis alierius corporii partis , ob eum.
dem forte obfarftura abforber.tium venarum , alia
remedia nullatenus profuere > Ea vero effer tod
hvdropici oeifoiano, qua , fine veriirum miniderio,
via poffer 'paientioii collefius humoi edu.i . (^uis
vecofcratnervumperforari? Sun. enim nerv, carni.
bus fepulii, qaas tnjicias oportet, antea quam ner-
vum affequaris: & ut carnium innoiia fi. irajeflio;
quam potius cenfeam penculo pienam ; quis p;rfo.
rans fic ducat inltrumentum, ut quem petas nervum
cette attinfNi.J quis ut vsginas nervj perforet , n:r.
vi fibris inuftis ? qun liberum fpor.dea. exirum
iento humo-iex an 5 ufto meaiu, St undiquc ooprtlfo»
XLVIII. His qui ammiim advertat, nifi fi Ana.
id pronuiuiet,
pmfeffi , con.
am nulla polTe
ill.iHr
tur, facile
prarltan
.iflW.i ali
ifchiadem
i. N
£1
> nobis &
Nam
orrerte
>m jfchiacUci
a confirmaca;
ifchiadis raeditina, facili, r.e-o.io pei£ci potelt. Si.
quidem obftaculum, quod faccre folent mufeuli ncr.
vos protegentes , in ifchiadico nervo , cujus vaginx
perforanda: funt, multis in fedibus decft. Eftque aatea
confulto demonftratum (xxijc) ad fibultt eaput, ad
imam tibiam , adque dorfum pedis, ipfam ifcbiadici
nervi pariem in poftica laborantcm ifchiade nervo-
fa , niufculorum accubitu privari , ac tegumentis u-
nice opertam efle . His igitur in fedibus, mufcu.
Hs intaitis, cute unice penetrata , vaginz ifchtaci
nervi perforari poffent. Quod ut primum cogitavi,
alrcra ncc levis nata mecum eft quzltio : qua fcili-
cet ratione illis in fcdibus fubcuiancis ilcbiadici
nervi tuto poffenr vaginas perforari. Nam Ii pun*
£tim impetas , metus eft, ne trajicias cum vaginii
filamenta nervofa , & quam tentes dolore iiberare ,
convulfione excirata, partem corporis perdas ; fi cz-
fim , metus idem fere eft . Pnterca lentus htimor
eft, qui vagioas infercit , ut fi velis educere , non
aperienda: tantum lint vaginz , fed ad fedem aper-
tam vocandus uliro inciufiis hutnor Itt.arque omni-
no veluti atcrahendus. Qua fzpius meditata mihi
in animum induxerunt vaginarum apertionem non
feriente inftrumento procurare , fed cauflico potius
veficante. Cujus opera quotquot potcram proficuos
in hoc opere effeftus fpe completti ,omnes eonfequi
poffe videbantur . Nanv fi erant aperienda; vaginae,
luclufum ur dimitterent humorem , veficans certe ,
ulcerata cute , aut aperire potenH , aut tamquam
ex apertis inclufum humorem elicere . Ecenim cu-
tis ulcus veficante faftum , fi fubjeftas auingeref
vaginas, immediatum incluG humoris exitum procu-
farer : fi , vaginis intactis , tn eute fubfifteret , qua*
num cutls cellulx eum vaginarura cellulis commi-
nicant , fi qua vis ad cutis cellulas rraheret humo«
tem , ca vaginaa vacuaret. Quam attrahendi vim
E 4 utcera
71 De Ischiade Nervosa
ulcera poflidere , quar veficantia efficiunt , mihi
piurimis cft probatum experimemis . Nullum ei-
enim vidi natum doiorem in locis cuti fubjeflis , a
decubitu fa3um leniai acrifque materiit, quem veficans
impofitum fcdi dolenti, ulcere faclo, penitus non cu-
raverit : quorum exernplorum tanta mihi, tamque
obvia copia efi , ut, fi aliqua recenfeam , videar in-
folens. Ea vero demonftranc atrraflum humorcm
a fub|e£lij locis per cutis ulcus emanafle .
XLIX. Nec mihi repetant hanc dolorum eva-
nefccntiam non probare vim illius ulceris attraflri-
cem ; quafi forte ulceris fedi fubjecla materies auc ve-
ficantis ftimulo commota folvi potucrii , & facilius
in fanguinem reforberi; aut cute conirajla , quod fil
cum ulceratur, adeo apprimi , ut in fanguineas ve.
nasremearit. Sunl enim hxc omnia partim rationi-
bus adverfa, partim etiam experimentis. Siquidem cu-
lis,uiui ulcerecomracta, lcniam acremque fubjefiam
materiam adeo ncquit urgcre.ut fola appreffionc ejus
ingreffum adjuvei in fanguiferas venas. Nam fi qua;
alterna preffio eft, & friflioni fimilis, vix huic pac.
officio jmteft efle: vcl hanc ipfam prcffioncm alternam,
xercere? Sed attendamus expcrimenta . Eft morbi
genus vcnerea natum luc infidens offi , 51*1*1 vulgo
vocant . Hoc fit ab acri venereo viru periolJium inii-
(terjtc , cnjus opera inflammatur hse membrana , &,
tem humores veneni vi fenfim in naturam lardo fimi.
lem tranfeunt,& maximam pariem inter perioftium ,
atque os adunamur. Eorum attaEtu oftis fubftaniia
fenfim corrumpicur , pcrioftium ipfum , fzpe carnes
adjefta; . Optabile cfi, quod reapfe accidit frcquen-
tius , ui , quando fieri gummi debeanc , iis in of-
libus fiant, qua: cuti immediaie fubjiciuntur . Nam
fubnafcencibus (i veficatorium itnponirur , crmftanti
expcriemia mthi ad hunc . • crnties iteraia , nno
comprimuntur modo, & inhibetur jlljco incrementum-
fed dolor amea gravis eonquiefiit , turr.orcjue ipfe
lenfim rcf.dir , prout ukus mananco veterafdr: ul-
cere au.em ad finem perduao , integta icAat pars ,
nec quidquam gumrai rel.quum invenitur. In
froore , in capillata calva> patte , in medio fler-
do , tn (bmmit fpir.ofis vertebrarum dorfi procefli-
bus , tn ulnz oleerani paiti cxtiraa , in facie ubia:
anteriori gummi fubnafcemia laipimme vidi , qux ,
impofito flatim veficante , uc ukus excicatum cft ,
atque manavit , cunftanter evaoue.unt . Hu;ufmodi
curationum quid refcn htltortaa profcrre nume.ofas ,
quz nunquam tantum addere p^lfiint hdei , quantum
mihi dabunt uiitn quiqui velini in motbo fatis ob-
vio tentamen inflituere? Hoc mihi pot.us addere
licew , natis etiam gummi , & augmentum adeptts
opem impufitum veftcans aitulifTc: & quamquam a.
liquando primi fafli uketis deeurfus morbum non
exrinxerir , altcrum tamen ukus , novn lujerpofiro
vcficanre, fitftuRi , oon raro morbum fuperavit. Nul-
lus autem itnbiro banc opcm , quam io eummi vcnerro
penurardo vcficantia pra-flant, manifeflo p.obore ve.
ficantiumeximiam b exirahendo a fubjea.s fedihj*
manenic in illis humore , eodemque per ulcus va-
cuando, potefiatem. Nam fi gumrai euratur ,
quorfus illc v.rofus gummi excitans humor diver.
tit ? numne in fanguinem regrelTus e(l ? quemadmo-
dum rrgreditur cum , cute intaaa , (ivc emplaflris
hydrartyro divjtibus , five unguenro cum hydrar-
gyto pnpara.o gummi tegitur , aut confr.catur .
A. fol.i.um ,.a gumrai , dum concep.um vener.um
angu.ni .mm.fcet , quot non damna pofl fe <rj.
hitt Exempl» qux addam fidtm fcciant . Mi.
74 DeIschiade Nehvosa
lici annbrum fere triginta in dcxtra calva: parre ,
Cpter lemous gummi duo fat ampla cnafcuntur .
perat Chirurgus , capillitio derafo, elevacas gum-
mi ftdes primum unguine confricari cum hydrargy-
ro prasparaio , iode contegi emplaftro , quod eft
ranis cum duplicato mercurio. Sexto die gummi
vanucrunc. Sed uno, aut altero imerjeclo die cor.
ripitur aejjer dolore capicis ingenti , 8c pervigilio :
additur his febris. Inflammantur fauces , Sc deglu-
titio perit . Io hoc Itatu nata fponranea vehemens
dianhza laluti fuit : forcaffis & aliquot natz in cnte
puftuhe. Tecrior eft cafus quem adneftam. Vir
erat pene quinquagcnarius gummi vexaeus in anee-
riori extremo dcxera: verz tertia: cofta:,qua fuascarti-
lagini coramittimr. Adit nupcr Nofocomium. Con-
fricari gummi unguine ex hydrargyro jubetur. Fit
pcr quinque dici. Solvieur difparetque gummi .
Seatim vero febris cxcitatur infignis , gravitas pri-
mum eapitis, mox fopor , huc illuc convelliiur, ma-
stime palpebris , pulfus deprefli fiunt , anhelims ,
fenfuum oranium oppreffio. Moritur zger ante ho-
ras duodequadraginta . Abdomen apertum oftendit
fub penconeo, comitem dextrorura iliacorum vafo-
rum , abfcefTulum ichorofo humore plenum , qui fub
Fallopii ligamcnto verfus femen vergeret . Pc-
£lus ubique fanum, & in gummi fedc cavum in oiTe
oitendir pauculo fanguinofo huraore referrum. Ca-
pur fub dura matre, inter hanc & cerebrum , maxi-
mam fabalbidi feri, enorroemque copiam colleftam.
habcbat. Cerebro dececlo, inter anachnoideam , &
piam matrcm, puris circa cerebrum , & ccrebeilum ,
ubique fere mirifica collcftio fuit , fubviridis , &
denfi , nr cradi poFfet fruftulattm , efflucre non pof-
fci . Nonne pecloris gummi materies friflionibus
in fanguincm repulfa ( xLi) , & in caput cje£ta x-
gruen
Commentahivs. 7J
grum hunc confecit? Nunquid unquam talc fequicur
gummi veficante curacum } Equidem aur me mi-
mcrofilfima exempla deceperunt gummi fine ulla
fubfequence noxa vcficante curatorum , aut hx CU*
rationes manifefle evincunt , qtttt velicantc curantur,
: corpore extrahi , non in fan-
L. Icitvh vcficantia , iicubi appliean«
tur , qua ulcus extitant, attrahunt in fedcm illam,
quam exulceranc , fubje£tos humores , perque fa-
auin ulcus evacuant . Nihil ergo erac cauflz , cur
in poHica ifchiade nervofa , cum effenr vaginc i-
nd fcdes nervi fubcutaneas negligeretur, undc poffent
per veficantis ulcus vagina; illz evacuari. Quoil
pcimum ut fjcercm catio me poiiilitr.um pcc.uadc-
Mc; poftea vero. uc fit recogitantE, fen&n vige qust-
animadverGe apud veceres , n i • M ■
iuor.em,in nnftr., videbanturcr.edendi incrr-
ardarum habere pomr fuodamcmum . Namque
sdem qualutr /nm an»« panii] imtrrvjtHi rl-
>,poJ}quam .,-..•:„. fnml, qued tzctprrjt vtd-
milhj, . in quo artrrU farr» 4ifiiff< (g) .
!TO vidcbacur i i mallcoli vulnus ilchiadis
I profuifTe , propcerea qund incidecic force
n, lub quo nervus Uhorans encurrebar , ejui-
De Ischiade Nervosa
in uftione fiducia , inter fedes in ifchiade urendas
tocucn maxime indicavii fupra maiicolum exttriorcm
(b) : qui uftio , fortc fortuna utilis quandoque ex-
perta, rationem habere potuilfe videbatur, quod ad i-
mim fubcuraneam ifchiadici ncrvi partem, propicr il-
lutn malleolum defcendentem , pertinuerir. Albv-
c a s i s vero fuit , qui maxime omnium noftris ra-
tionibus videbatur expliqabiles attulilfe obfervaciones;
nam in ea ifebiadc , in qua ad digitos ufque pcdis
dolor tendat , tribus panBis , aut quatuer, sut , fi vi-
deretur , etiam pluribus , qua hee xgtr daetrct , dolo-
rem fcilicec majtime infidere , inurere cauterie com-
mcndavit ( » ) s fcilicet cum dolor nervi traftum
potiflime tenear , fuper ipfo nervo cenfuit inuren-
dum . Et hx quidem disjefla; apud veceres , fed
forte fortuna vcluci in anceceffum praparatit , nobis
arridentes obfervationes , tanquam fortuiro prxmtf-
veri faces videbantur , quarum aliz nonnullz e-
Jegantiores apud recentcs medicos etiam occurrebanr.
Etenim Altimuvs , qui floruit apud nos fiib
medio feculo dccimofexto, cum multa , ut tunc fcri-
ptores medici folebant, indifcriminarim confarcinalTer,
qui ifctiiadem everterent r hoc demum ramquam ulri-
mura diuturno eexendicum doleri commendavitauxilium; t,
ignc fui genit extcma ia parte iaufiionem efficere ( k ) .
Quod jdcm paullo poft Joanhes Zecchivs
fummopece collaudavir, qui , perduranee ifchiade, pauJ-
lo fubtus genu , in parte exteriore latcris affetii , fiiii-
terium cenfuit inurendum [i) . Cur autcm ca fedes
udioni propitior ) an dtrivatienis eauffa , uci Ztc.
chivs voluit j fed cur non aliis exeieaca locis
ad eam
(£) Dt tc tnrdici Lib. VL «■) Dc malsndit Hum. Cnju
c«p. LXXVI. morb. tip. CXVIII.
CO Libio piimo clp. 43. (I) Confult, Mcd. XLIIL
Cc-MMENTARIVS. 77
ad cam plagam fpeftantibus acjue utiiis uftio effei ?
nonne quia in farte illa cxieritre affecli laterh , paut-
lo fubtas genu inffituta , fuper ifchiadict nervi parte
caderet , cuti fubjefla, ad fibulu caput ; iiique op.
portuno in loco (ja) ejus vaginas aperirec } Ne-
que urendi locum minus fpcftahilc Sc egregiurn
invenit, hypoehefi erronea feliciter ufus , Adrij.
nvs Spicelivs : qui cum fedem ifchiadis in
venis cruralibus cum Hippocsate (v) collo-
carct , hittt principia mn/in/i gajirocbntmii , qua ve-
na defcendit poplittta , fonticulum propofuit excitan.
dum(m). Quem Scvltetvs in fe ipfo tsm fe-
licirer expertus efr, ut poft varia ineaflum adhibita me-
dicamina , hujus fonticuli beneficio non a prafemi mo-
do ifchiadc fii curatus, fcd pet longam annorum fcriem
ab cadem immunis exfliccrit. Quamobrcm non dubita-
vic aflerere , ubi tam inlcrna , quam externa Ttmcdiit
fine jucttfju in tec fktrkn merio ufwpata , lanatiam ai
facum amboram ad fomtculum in ba: ftdt excstandunt
eonfugiendum effe ( n ). Quod poftea JoANNtS
Rhodivs comptobavii («). Quis vero non vj.
deal non ob venat , qu.e nufpiam ifchiadici dolorii
fcdes eft , fcd ob rftrvi ikhiadiei viciniam furam
fuheuntis (xxix) eum fonticulum prodelTe potuiffe ?
Lf. Hactenvs rchtp C.lariffimorum Viroojm
obfervatior.es , qulhus nobis meditata ratio curandt
eo.ifirmacam nenolam ifchiadem polticam, quafi toti-
dcm przclaris fundamentis inniti poffc videbatur, non
facile dixem quantam mihi fpcm injecerine profutu.
tx vcficancium opera: fuper fedes fubcutaneas iichia-
dici nervi . Neque enim amplius videbatur no.
(m) De Wml tnipor. fibr. cdiri«iH Amfliilwtiimi «n.
lib. V. «p, Ix. MDCCXLI.
O) Anwiieonr. Chi.ur E . d«l. (.) Obkrv.r. Mtdic. Ccm. j.
78 De Ischiade Nervosa
va omnino, & audax: noftra illa curandi ratio , cu.
jus ante nos prxdara jam indicia medici reliqne-
raat przlUnciflimi . Nihil igicur fuic reliqui, cur ul-
terius dubiearemus fpcm conceprara reperere experi-
mentis. Quod erat facillimum . Siquidem apud nos
frequenCes cafus occurrunc hominum hac ifchiadc la-
borancium. Tencavimus ergo primum quid veficaiis
efficeret applicatum capici fibula;, fic ur totam ejus
loci fubcucaneam ncrvi parcem comprchcnderec .
Cum ecenim in nervofa ifchiade pofUca a coxa ad
fibulam dolor maxime fasviat , a fibula ad pedem
longe minus , mihi videbar intelligere matcrta acris
copiam majorem a coxa quoque ad fibulam nervi
vaginas incolcrc ; quara li veucanee ad imam ti-
biam , dorfumque pedis appliciio vacuare contcnde-
rem , merus erat ne vel viz longicudo , vel vagi-
narum nervofarum iis in locis anguftia defcenlui
matcriz oificeret , ejufdemque vacuacioni . Appli-
cari ergo primum in homine quadragenario , qua-
tuor jam menfes , & amplius ifchiade nervofa labo-
rance , fibulje capici veficans imperavimus fequen-
ti catione. Paftam veficancis communi meihodo
pararam in formam planam, fex longam tranfverfos
digicos , quacuor lacara , extendi juilimus. Hzc
tranfverlim capui fibula: applicaea eft(/i),lic uc me-
dium em.plaflri tocum fibuls caput occuparet , iiifque
dcquc fuperefTec , fed maxime dcorfum : fiinc vero ,
& illinc cxtiema longitudinis emplaflri, alcerum ad
poplitem afcenderet , alterum defcenderet ad tibiam.
Falcia vcficans firmacum eft. Poft quatuor fcre ho-
ras ardoris fenfus dolentiflimus cipit in vcficaiiejs
lede pcrfentiri , cujus opera coxarius dolor vifus eft
hebcutltt. Dubium tamcn an eic eo quod maccriam
nervum
0) Vidt icon. idjefl. L.
Dlgitiz e44r^Qnsg le
CoMHEN T » R I V S.
nervum inGdenrem velieans carperir detrahere , an
quod acrior veficantis dolor ifchiadici doloris mi-
tiorem fenfum occuleret. Poft horas quatuordecim
ampliflimam veficam emplaftrum excitaverat: eoque
ablaco, vefica incifa efl: effudir flaviflimi feri uncias
pene quatuor. UIcus recenti butyro confueta meihodo
ca-pit medcri: novera manavit dics. Pulcherrimum
fuit a primo jam die, quo excitaue vefica: lerum emif-
fum eft, potuiffe agrum cruri melius infifiere , no-
flemque fequentem duxiffe commodiorem : cumque
lcflo commilfus curationem perficercr , non fine
noflta gcftienti voluptace , cerrium pofi diem profeifus
efl fe dolorem non amplius ab oflis lacri , St magni
rrochanteris regione fentire, fed animadvereere iuper-
Iias fedes doloris originem rcliquiffc, & fenfim verfus
ulcus veficanris defcendcre. Septimo dcmum die in vefi-
cantis ukere dolor conftitit, femore penitus libcrato.
Hic defcenfus doloris mihi aperce probare videba-
tur hydropera vaginarum ifchiadici nervi fenfim per
ulcus veCcante fa£tum deplcri , fic ut qua ratione
in ulcus ipfum acris materia defupcr defcenderet ,
paullatim immunes fuperna? nervi partes ab irritaiione
vanefcerec. Nono aurcm die & qui a fibula erat
ad dorfum pedis dolor fere evanaerat , quo tempo*
re per fe ulcus folidacurn eft. Idque fecit, ut putare-
mus fortaffe ob fitura cruris horizonti parallelum, z-
qui.- ad ulcus defcendiffe humorem occupantem ncr-
vi vaginas tum a coxa ad fibulam , cum a fihula
ad pedem , unaquc via futife vayatum . Ab eo
tcmpore conlianter immunis a priftino ifchiadis do-
lore a S er fuit .
LII- Post hoc experimentum quot pari
femper eyentu per hos quatuor annos inltituerim ip
Nolocomio , auditores noflri prnclare meminerint :
ef>o eerte metuam , fi cdixero , ja&antiz infimula.
n. Obfervationcs camen aliquor , to( ab • , .-.
eruras , non poflum praicerire . Et pcimo quidem
licpe vidi fetum illud in uefica , quam emplaDcurrt
exciravit , coadunatum , acre adeo exftmfle , ut
iniolerabiitm XgrO actioris fenfum iofecret , quando.
que eiiam veficam ipfain prsroderet, emer|jerecque .
Vidi adolelcentem fex Sc vieinri annorum , duot
jam menfes hac ifchiade crudelicer vexatum , cut
tupta per fe efl nuxima vefica ad fibuli caput em-
pUAri opera cxcitata ; fenim.quod emecfit, pcr crus
dckendens, q-ji atiigie ccuris loca , laiiffimc omnia
excoriavic. Quod cerec , nifi fallor , acris indolis
maeeria; dolorem ifchiadicum inferentis non leve indi-
cium (viijelt. Oefcenfum autcm illum originis dolo-
ris , magis magifque in tiics , verfus genu , rari fue-
rc cafus, qui dirtinaiffime non ollcndereni: vix u-
rum & alrerum in tot exemplis memini . Accidir
«iam iis, qui nervofa ifchiade poftica diucillime la-
boraverant, ut emplaltri opera excitata vefica ferum
quandoque funderet tenaciffimum , glutinique par ;
quod ferum cum evafit, vccus ifchias evanuii. A.
dco ut bis in zgris fi primi veficamis opere emer-
fn lentus ille & tenax humor, primum veficansde-
puiit omriino morbum : fin minus , primi vefican.
ti- ulcere folidaco, toties oportuic veficans irerare ,
donec glucineum illud penirus eliceietur . Habeo
fiequenees cafus , qui vel cercium veficans repetito
exe^erinr. Placet ad hoc unam, aut alteram hillo-
riim rcccnfere . Milcs erat annorum feic & quiu-
quaginca : corripitur Septembre dolore vehcmenti ,
cujus cercam mihi cauffam nefciret affirmare . Do-
lorafacri oflis regionc per polieriorem parcem ma-
joris femoris trochanteris ,■ perque poplitem , priora-
-que cruris, exceriorifquc mallcoli in fubjefli pedis
Diaiiized b/Coogle
COMMENTARIVS. 8l
dorfurn veniebat. Applicatum eft ei amplum vefi-
cans in feile acciculum feraocis cum coxa fpeclante,
qua maxime dolor fentiebatur: fed exciratum ulcusj
etfi manavcrit diu , dolor tamen integer manfit .
Experti inutiliter veficaniis opera , fedes cadem i-
gnito ferro profunde inufta cft.fed dolor & manan-
re, & folidito hoc altero ignis ulcere, nihilominus
perfeveravit . Tandem plenam fufKner hydrargyro-
ftm ; neque dolor polt diuturnam falivationem quid-
quam imminuicur, Adit poft ha>c , menfea morbi t
origine undccimo , Nofocomium , noftraque cura:
committitur , Ei cum alvus effet per fe cira , ae-
quc vitas vires nimia: eiTent, & alvi folutionem , &
mifiionem fanguinis pcpcrcimus. Staiim ergo ad
fibula: caput vcficans emplaftrum juffimus applica-
ri. Cujus opera vefica iniisnis excitaca eft , qua
pcr fe rupta, ferum quidem Huens muimm efHuxit,
multum tamen coagulatum Sc tena* in vefica te-
liftum elt, quod, veficx pcllicula recisS, eft cxtra-
£tum. Poftea ab ea vcfica qui cffluxit denfus adeo
humor fuic, ut fafcias, oua; veficans retinebant, in-
vicem glutinaverit , cucique proxima: valentcr ad-
ftrinxerit. Nono die , folidato veficantis ulce-
re , curatus perfeiie xger erat. Vir alter anno-
rum quacuor fupra triginta, Februario menfe dolore
corripitur in coxa fmiftra , fine caufla manifelh .
Traflum hic dolor fequebatur , qui eft in nervofa i-
fchiade poltica . Multis remediis, quorum vix me-
moriam retinehat, inutiiirer adhibitis , pturimnrum
confdio Mcdicorum fubivic univerfalem hydrargyro- 1
fim, Hujus opera quinque Sc viginii dies ingcn-
tetn falivationcm Eger palfus eft : dolorc , quoil mi-
rum , pciliftente , eifi cerce refrafto, quaiidoquidcm
noEte non lam acriter infaviret . Pertasfus sger
ccuiis impcdimencum , irricamque curationem , fub
Digiiized by Googfe'
ga DeIschiadeNervosa
initiis Augufti fettur ad Nofocomium , nobifque
curandus demandatur . Primo dic alvum folvi juf-
fimus dracbma pulveris farfat folutiva: cum granis
o£lo mercurii dulcis . Soluta quater eft. Altero
die veficans ad fibula: caput eft aptatum . Tertio
vefica excitata vifa eft petampla , dcdirque incifa
flaviflimum tenue ferum : dolor auiem eo die minor
fuir . Ad oflavum ufque ditm , quo vcfitantis ul-
interdiu leviflimus fentitetut , notlurnis tamen hnris
leves quafdam exacerbaiiones haberet. Igitur veGcans
altcrum in eadem fede eft appolitum , hocque velicam
excitavit amplam,quii rupta inventa eft , ferumquc
vifum effudifie aqua faturc ichtyocollz tcnacitate par;
hujus opera dolor ulterius eft imminutus. Sed oflavo
etiam die ulcus alterum confanuerat , neque dolor
penitus excefTerat. Tum tcrtio fuper eodem fanaio
jam loco veficans eft impofitum : hoc veficam exci-
tavit tres pene uncias iympha: mucofiflima: continen-
tem : tettio ab hoc velicante die dolor penitus cva.
nuit.
LIII. Hjec , aliaque paria recenfitis exempla
mihi apene probarant fummam effe necefQtatem ad
veiuftam pcrcurandam ncrvofam ifchiadem pofticam
eliciendi gluiineum iilum , icnacemquc humorem ,
qui vaginas ifchiadici nervi diutiflime infidendo eam
(orte lentitudinetn acquifivit. Ego vero glutineam
tiaturam iltam pertinere ptuavi magis ad eam mor-
bofi humoris partem , qua a fumma coxa ad fibu-
lam netvi incolat vaginas , quam ad reliquam ad
pedem ufque iifdem in vaginis reftitantem . Hanc
enim morbifioe matetiz par:em ut habeam vel in diu-
turna ilchiade ncrvofa pauciorem, fluidioremque, fa-
eiunt hsc duo, fubjtftio ncmpc non levis ad mufculos
cruris multiE pattis cjus ncrvi, qui a fibula ad pedrm.
Digiiizcd B/Cooglc
venit , qua nonnihil pncaverur mora hiimnris, &
lencicudo; facilis deinde cxpsrta.per ulcus exdiatum
ad fibula; caput , dolorij infidcncis crus ad pedem
ufquc integra evanelcencia . Quas praifcrtim cvane-
lcencia liquido oftendic levem adeo , fluentemque
maceriam cibialem illam ncrvi fcdem cohiinuifle,
uc ad ulcus fupernc ad fibula: eaput cxcitaium afcen-
derc poeucric , 8c illac vacuari. Quamquam inge-
nuus non difltmulabo cafus mihi quoldam occurrif-
fe, in quibus , poft curacum ulcus ad fibula: caput
veficante fa£lum , dolor a coxa ad fibulam evanuc
rit , illa nihilominu; rehq-ja doloris oanc, qua; a fibu-
Ix capitc a.l pedem eft. Id vero cum sccitiit, aut
ad imum cibia: froncem fo) ad quatuor tnnlverfns
d.eitus fupra mallcolum exteriorem , «trorfum vcfi.
cans applicari juflimus iranfverfe, felidffi.no eventu:
auc ad fummum pedis dorfum etiam tranfvcrfc (r)
pari fucceffu applicaeum eft. Mihi vcro ohm bm
ad pedts dorlum velicantis appl.caiio quodj:nmr>do
blandiebatur fpe ab imis iedibus elkiendi omnem
humore;o , qui fuperas omncs cihiadici nervi vagi-
nasinferciret: fcd conflanri c.pcc.cntia cdo&u l"um
nulfitn dolentius auc a^ere velicans , aue vclicantis
ulcus apertum fervari. ' Vidi atgros moleftiffimo do-
loruj feofu haras omnes traduoffe, quoequoi vcfican-
lis uftionem comJtaWtur : ulcereque pcrfcflo , non
tam reliqui jfchiadki doloris cauffa , qui laspe omnioo
evanuerat , quam dolencis ulceris moleflia grailum
fiftere nequiviffe . Itaque cum effecTtus ieque Feltces,
minufque molefli comitarentur emplallrum imo cibise
fronti applicaium , nihil fiiit cauffx cur nb aliquo
hinc tempore ppdis dorfum ulccrarem.
LIV. Qvje hafltnus expofui plenam hiftoriam
F % habenc
Cf) Vid. Ico^ ,dj,a K. (0 Ibidca I.
84 °e Ischiade Nervosa
hahent noftrarum omnium in ifchiade nervofa per-
curanda obfervarionum : ex quibus fpero , nifi me
plurima fefcllerum experimenta , frufium non le-
vem , quorquot experiri velint, rclaturos. His au-
tem auflor fim , ii rerum , quas tradidi ad curam
perrinentium , potiri velini , ut antea confulant e-
gregias duas Aaatomicas Tabulas Evstachii
xx, & xix, ut inde doceantur decurfum in primis
ifchiadici nervi : hollramquc cnnferendo adiettam in
calce hujus operis iconem , cum Tabula Evsta-
Chii xix, manifcltius intclligant . quam ad nervi
partem veficans perrineat , dum cuicumque trium ,
quas delignavimus , fedium applkatur. Qiiihus in
ledibus pro veiicante fsepiflime ignitum ferrum ap-
plicare voluiflem. Fuit mihi namque non levis
blim conje&ura ignis vi , quem tantopcre vcccrcs
( L ) commendaverant , citius ad fedcm igne ca-
flam acrem materiam vaginas infarcientcm ilchia.
dici nervi attrahi poruifle . Acrior eft enim fti-
tnulus ignis, & celerior . His accedebat non inele-
gans fama, qua perlatum e!i apud Marateenics in
Lucania Monachum agyrram olim extirifFe.qui cn-
raret aElutum hanc ifchiadem ignito ferro eam cru.
ris frontis fedem attingendo, quaj fupra malleokim
txtcriorem quatuor eft tranfverfos digitos. Cujus
ego rei rationem pervidebam ab adufta lede pcnde-
re , cui fubcutancus dccurrit ifchiadicus oervus .
Adhuc autem tanta fuic noltrorum aigrorum de i-
gne formidatio , vel quod alias inutiliter in femore
pertulerant , vc! quod vefirantc curatum lenius iri
opinarcntur , ur nunquam locus fuerit hujus tenca-
minis infHruendi. Mihi inrerim adeo fdix opera
veficanris eft cxperta , ut partim nefas duxerim, ten.
tandi unice caufla, ignis medicinam adeo afperatn
adhiberc, partim nonnihil cliicaciorem certioremque
Digitizod B/Cooglc
CoMMENTARIVS. 8<
veficantis operam ignis virture judicaverim . Quam-
quam enim ftimulUs ignis acrior celeriorque fic ,
uc videatur ad fedem aduftam poffe materiam vagi-
nis nervi claufam convocare ; quia tamcn ignis in
parte , quam attingit , efcharam efformat , convocarx
mareria; exitui longum fupereffet impedimenrum.
Accedir his, quod fi lentus humor eft cxccmcndus,
uti in ifchiade veterata , non tam apta cutis adu-
fta igne, atque crifpata ei poffet effe excrerioni ; ut
videarur potius recenti, quam veterafie ilchiadi pof-
fe ignem prndeffe . Quod fi recenti prodcft, quam
veficans appofitum facile curat.non video,cur ignis
feligendus fit ; « quo illud etiam effet pertimcfccn-
dum , ne indofta manu ineautaque adhibirus , dum
curem exulcerai,fubje£lum attingat ncrvum , & ndu-
rac . Cuicui vero ignis opera placeal , fi applican-
dus cft , tutius ad eam tibifc frontis partem appli-
eabitur , quam defignavimus (i) .
LV. N o n eft autem diffimulandum veGcantis
uftionem, fi qua unquom tn fede, in illis certe fe-
dibus fubcutaneis ifchiadici nervi evadere dolenciffi-
mam . Sed qua dolenrior fuit , mihi vifa fruftuonor.
Quod idem nr quoties a dolorc pari cubiralis nervus
infidctur. Veficans enim , lecundum brachii longi-
tudinem fedi applicirum dolenti, vidi dolores jlios
pertinaciffimos folviffe . Cujufmodi exempla jam
quinque adhuc habeo . Dum ramcn ea fedes ulcern-
tur dolor eft infignis. In pofticaergo ifchiade nervo-
fa, poftquam vefieantis ulcece eduSus fit huraor omnis
qui vaginas ifchiadici nervi occupaverat ,ccffat in-
tegre dolor . Ille inrerim obfaiflus (xxxiv) vagina-
rum fcnfim , opinor , folidefcit inrer iaminas eellu-
lofas, eoquc fortaftts vaginarura craffitudo augerur .
Ita-
(0 Ican.wiJ.a K.
DigriirGfl D/Google
Btf DeIschiade NervosA
ItSque rcdduntur robuftiores, & forte minus aptat re-
flanr , qua: recipianr ifchiadem : folet ha;c autem i-
fchias cairerum efle ad recidivarum proclivis . Qstans-
quam ego nunquam adhuc viderim quos veficantU
opere percuravi iterum in ifchiadeiri recidifle.
LVI. Trjnsitvs autem in femiparalyfim
ftadium cft poflremum nervofa; iichiadis poflica:;de
cjuo dicanr, quas habcam, obfervationes . Quando
enim dolor ifchiadicus und perllitir, veficantis opere
percurato dolore, rediit cruri priflina vis. Si do-
lor paullatim evanuit , crurifque macies , & torpor
fuit reliquus , unicum in fri£lionibus inveni przfi-
dium . Iraquc , manibus lineii afperis pannis obvo-
luris, femoris exteriorem , pofterioremque fedem , fub
qua nervus ifchiadicus decurrit , fecundum longitu-
dinem , quotidie mane , confticati juflimui. Pofl
fiiQionem fcuttcJ cotiacea plar.um fubjcfli pcdis
aliquot viees continuo dolart . Idque diu fuir per-
agendum. Profjit autem his a?gm fi.nul vefoete
^uaiaci decoilum propinaffe . Ita vidi non quidem
maciem ablatam , qute fuit femper pertinactflima ,
fed ncinnihil virium cum muiculos r;fumMTe .
LVII. HlS de pofiica ifthiade oervofa , qui
tnorbus e!l longe (tcqjcntiflimus , adnotatis , reflat
ut de ncrvofa ifchiaclc antica, quat rarior cft longe,
minufque molefta, pertraelemus . Infidet hzc ner-
viim cruralem , cujus duflum doloris fenfus manife-
flc perfequitur : eamque progignir acris intrufa ma-
teries in cjus nervi vaginas , cujus foos idem ac i-
fcruadico ncrvo eft , immorandi cauffa difficilior.
Stipatior enim undique mufculis cruralis nervus eft,
frequentique preffura vaginas habet exercitas , qua
difpellatit humorem,fi velit immorari. Vidi fem-
pcr hanc ifchiadem noclu etiam accrbatam , vidi &
inreimittentem ■ Evafit etiam , ut poflica , auftrali
regnante
UigitizGd B/Cooglc
8?
dlt lapius
qui hplus
Nut
mprihr
fimul ,
t mtulir ikhiadem nervo.
rfrhiade percuranda cauflicis
a ccffit miffo primum fao-
rtorrhoidibui, vcl pede fi.b.
ufus fc
guinc.f.vid,
feflo , <um
clyfttribw exerri<a. Vefpece tnmen fcmper , fi ve.
uerea; lois . rl „< fufpirio, fuperius in hunc ufum rc
ccdita (XLIV) impersvi: fin minus ad >,„■:■ diffi.
pandos auf lenem ftiflionem (xLl) , au< frequentem
vefluram commendavi. Hi autem , uti poflicam
nervofam ifchiadcm patieates, fi cubUum velint li-
bere tolcrabikm , non quidem hr.eum ( xxxn ) ,
fed ftramineum femper , rrinalemve leclum incu-
bene. Sic vidi, uti cxrrris in rheumaticis, Sc V-
thriticis ,hciliorcs acceffifTc fomr.os, doloreiquc m>.
H^c habui , dofliffime SWIETENE, qui
de Ifchiade nervofa ad Te perlcriberem : fi
rei dignitas fpcfletur, pauca fortaffis, inornata, & man.
ca ; fi vera difficulras , qua: in traftarione omnino
nova fumma fuiffec opcimis quibufquc ingcniij , nc-
dum mihi homini obrufiflinio , pliis foiraiTe quam
fatis diila videbuniur. Neque vero ln provincia
adhuc inaccelTa via: comicem alium, & duccm habui.
Oporruit proprio marte invia rentarc , & fonibus
aufis tenebraca pcrvadere . Supplcbunr fpero Viri
dnfli , oprimifque fubfidiis me longe inllrufliorcs ,
qua: certe tion pauca huic opcri defint ; & qua de-
di non
28 De Iscsude Nervosa
di non fatis explicara , iiluflrabunt . FruEtum la-
boris maximum habcbo , G excitaffe vidcsr ingenia
optima,quo in re utiti proferant bona fua. Quod ego
in primis.Clariffime SWIETENE, » Te cenfuo
expeftandum , quandoquidem immortalibus illis in
Boerhaavivm Commentariis , qua! noilra vo-
ta funi , fupremam manum iropofueris .
CHj4Rj4CTERVM ICONIS
EXPLtC^TIO.
FEmoris pattem Tcon exhibet cum crure , & pc-
dc , ad fedes defignandas, ad quas veficans de.
bcat applicari, quo pertineat ad pricipuas partes
fubcutaneas ifchiadici nervi .
A Femoris pars ad gemt.
B Genu .
C Roculx fcdcs .
D Poples .
E Caput fibulae .
FFF Spina tibias anterior.
G Malleolus exierior.
H Malleolus interior.
I Sedes in' dorlb pcdis , fub qua eiLtrema pars
portionis cruralis ifchiadici nervi fubcu-
K Scdes in fronris tibis inferiori parte fub qua
cruralis cadem portio , reccns mufculos
evafa , fubcutanea defcendit .
L Sedes ad fibul* caput fub qua cruratis porrio
ifchiadici nervi rccens a trunco fcparata
in priora cruci,s dcflcflit fubcutanea.
Tl F 1 N I S.
» *-« ,
rrr
Open Library
